Canları pahasına
Hubeyb bin Adiyy (r.a)nin Peygamber )s.a.v (.sevgisi
Tevhid inancının inatçı düşmanları, gözlerini kamaştıran İslam nurunu gölgelemeye güçlere yetmeyince, çeşitli hilelere başvurmaktan geri durmadılar. Bilhassa Bedir gibi Uhud’da da elebaşlarını kaybedince iyice azdılar ve intikam hıncıyla tutuştular.
Lihyanoğullarıyla anlaşan Adal ve Kare kabilesinden bir grup, Müslüman olduklarını söyleyerek Peygamberimize müracaatta bulundular:
“Yâ Resûlallah, İslamiyet kabilemiz arasında yayılmaya başladı. Sahabilerinden birkaçını bizimle gönder de bize Kur’ân öğretsinler, İslamiyet’i anlatsınlar.”
Bu masum ve makul isteği cevapsız bırakmayan Peygamberimiz, Hz. Mersed bin Ebî Mersed (r.a.) başkanlığında, Suffe Ashâbı’ndan 10 zatı bu işle vazifelendirdi.
İrşat heyeti, Mekke’den gelenlerle yola çıktı. Uhud Savaşı’ndan dört ay sonraydı. Hicret’in 4. senesi Sefer ayı başlarıydı… Kafile Recî Suyu’nun başına gelince, âdi bir hıyanetle yüz yüze geldiler.
Lihyanoğullarından 100 kadar gözü dönmüş nasipsiz, bu masum ve müdafaasız kimselere saldırmaya yöneldiler.
Durumun vahametini anlayan Hz. Mersed, arkadaşlarını yakınlarındaki dağa çekti. Etraflarını saran düşman, onları sıkıştırmaya başladı. Onlar da kılıçlarını çekip kendilerini savunmaya çalıştılar.
Fakat çok geçmeden yedi sahabi şehit düştü.
Geriye kalan Hubeyb bin Adiyy, Zeyd bin Desinne ve Abdullah bin Târık (r.a.), müşriklerin öldürmeyeceklerine dair söz vermeleri üzerine teslim oldular.
Çapulcular, bu üç sahabiyi sıkıca bağladılar. Mekke’nin yolunu tuttular. Esir olarak götürüp satacaklardı. Direnip gitmek istemeyen Hz. Abdullah bin Târık karşı koydu. Elini çözerek kılıcına sarıldı. Fakat müşrikler fırsat vermediler, bu yüce insanı taşlayarak şehit ettiler.
Ellerinde kalan Hz. Hubeyb ile Hz. Zeyd’i Mekke’ye götürdüler. Hz. Hubeyb, Hicret’ten önce Müslüman olmuştu, Ensar’ın ileri gelenlerindendi. Bedir Savaşı’nda üstün kahramanlık göstermiş, müşriklerin büyüklerinden Hâris bin Âmir’i öldürmüştü. Uhud’da da büyük fedakârlıklar sergilemişti.
Lihyanoğulları, Hz. Hubeyb’i Hâris bin Âmir’in çocuklarına 100 deve karşılığında sattılar. Hâris’in üvey kardeşi Huceyr de, Hz. Hubeyb’i, cariyesi Mâviye’nin evine hapsetti. Gayeleri, bir müddet işkence yapıp eziyet çektirdikten sonra öldürmekti.
Dünyayı kucaklayacak güçlü bir imana sahip olan Hz. Hubeyb, İlahî takdire boyun eğerek, derin bir sabır ve tam bir tevekkül içinde Rabb’ine kavuşacağı günü bekliyordu. Çünkü o, Resûlullah tarafından yüce bir gaye için vazifelendirilmişti.
Yeni Müslüman olanlara Allah’ın kelamını öğretmek, İslam’ın güzelliklerini anlatmak için yola çıkmıştı.
Bu uğurda başına gelecek her şeyi tam bir rıza ile karşılaması gerekirdi. Hayatta kalıp vazifesini yapsa da kârdaydı, bir ihanete kurban gitse de kazançlıydı. Çünkü şehadet mertebesini kazanacaktı.
Hz. Hubeyb’i aç susuz bir şekilde yalnızlığa terk etmişlerdi. Kaçmaması için de zincire vurmuşlardı.
Fakat Hubeyb’i, Rahim olan Rabb’i aç bırakmadı.
Ev sahibi Mâviye bir gün Hz. Hubeyb’in yattığı hücrenin kapısını aralayınca şaşkına döndü.
Hubeyb’in elinde, dünyada benzeri görülmeyen koca bir üzüm salkımı vardı. Sakin bir şekilde tane tane yiyordu. Daha sonra Müslüman olan Mâviye, bu durumu şöyle anlatıyordu:
“Ben Hubeyb’den daha hayırlı bir esir görmedim...
O mevsimde değil Mekke’de, dünyada dahi bir üzüm tanesi bulunmazdı. Kendisi zincire vurulmuş olduğu hâlde, elinde bir insan başı büyüklüğünde üzüm salkımı vardı. Herhâlde bunu ona rızık olarak Allah veriyordu…”
Mâviye bir defasında gelerek, gizliden Hz. Hubeyb’e ihtiyacı olup olmadığını sordu. Hubeyb asla nefsini düşünmüyordu. İmanına bir zarar gelebileceği endişesini taşıyordu:
“Bana tatlı su içirip, putlar adına kesilmeyen hayvanların etinden yedirmenden ve bir de, beni öldürecekleri günü önceden haber vermenden başka senden bir şey istemiyorum.”
Mâviye anlatıyor:
“Hubeyb’in öldürüleceği gün kararlaştırılmıştı.
Vallahi ölüm haberini duyunca onun yüzünde zerre kadar bir üzüntü, durumunda en küçük bir endişe görmedim. Sadece ölmeden önce vücut temizliğini yapmak üzere benden emanet olarak bir ustura istedi. İsteğini yerine getirdim.”
Bütün Mekke halkı toplanarak Hz. Hubeyb’i öldüreceklerdi. İntikamlarını vahşi bir şekilde bu masumdan alacaklardı.
Gün aydınlanmış, sabah olmuştu. Menfur emellerine kavuşmak isteyen bir grup Kureyş putperesti, Hz. Hubeyb’in zincire vurulduğu eve geldiler. İntikam ateşinden alev alev olmuş gözlerini Hz. Hubeyb’in üzerine diktiler.
İman çağlayanı büyük sahabi, bir melek masumiyeti içinde bekliyordu. Gayet rahat ve sakindi. Üzerinde en ufak bir telaş eserini görmek mümkün değildi. Müşrikler bağlı olduğu prangadan çözerek onu hücresinden çıkardılar. Mekke’ye iki fersah uzaklıkta bulunan Ten’im mevkiine götürüp idam etmek üzere yola çıktılar.
Müşrikler, avını ele geçirmiş aç canavar hâletiyle menhus bir sevinçle ilerlerken, Hz. Hubeyb de, mazlum bir eda, fakat metin ve vakur adımlarla Allah’a kavuşacağı mekâna gidiyordu. Yolda Hz. Zeyd bin Desinne ile karşılaşmış, birbirlerini teselli etmişlerdi.
Ten’im âdeta bir panayıra dönüşmüş, çoluk çocuk, genç ihtiyar, kadın erkek oraya dökülmüştü. Bu iki mazlumun öldürülüşünü seyredecek, Bedir’in ve Uhud’un acısını dindireceklerdi güya…
Derince bir çukur kazdılar. Kurumuş koca bir ağaç bedenini getirerek diktiler. Bu bir idam sehpasıydı.
Hz. Hubeyb’i idam sehpasının yanına götürdüler.
Hz. Hubeyb bir müddet durdu. Müşriklerden hiçbir talepte bulunmamıştı. Fakat son olarak Rabb’inin huzuruna çıkmak istiyordu,
“Müsaade ederseniz, bırakın da iki rekât namaz kılayım.” dedi.
Müsaade edildi.
Hz. Hubeyb, âdap ve erkânına dikkat ederek huşu içinde iki rekât namaz kıldı. Selam verdikten sonra müşriklere dönerek,
“Vallahi eğer ölümden korktu da namazı uzattı zannına kapılmayacak olsaydınız, namazı uzatır ve çoğaltırdım!” dedi.
Bu hâldeyken bile imanla bağdaşmayan korkaklık eserini kabul etmiyordu.Böylece, İslam tarihinde idamdan önce iki rekât namaz kılma âdetini Hz. Hubeyb başlatmış oldu…
Müşrikler, Hz. Hubeyb’i tutup darağacına bağladılar. Yönünü ise Medine’ye çevirdiler. Belki ölümden korkar da inancından vazgeçer düşüncesiyle son olarak şu teklifte bulundular:
“Muhammed’in dinini terk et, sana eman verip serbest bırakalım.”
Hz. Hubeyb, hiç böyle bir teklif beklemiyordu. Bunu kabul etmek, onun için ölümlerin en kötüsüydü. Vakur bir sesle gürledi:
“Hayır, vallahi dinimden dönmem, hattâ bütün dünyayı da bana verseniz vazgeçmem!”
Alay dolu bir teklif daha yaptılar:
“Doğru söyle, şimdi senin yerine Muhammed’in öldürülmesini, senin de evinde çoluk çocuğunun arasında sağ salim yaşamanı isterdin, değil mi?”
Kalbi Peygamber sevgisiyle dolup taşan Hz. Hubeyb’in verdiği cevap, canileri ürküttü:
“Vallahi Peygamberimin ayağına bir diken batmaktansa, canımdan olmaya razıyım!”
Daha sonra şöyle devam etti:
“Allah yolunda olunca, hayatımın hiçbir ehemmiyeti yoktur. Vallahi ben imanımdan dolayı öldürülecek olduktan sonra, vurulup hangi yanım üzerine düşersem düşeyim, gam yemem. Çünkü bunların hepsi Allah uğrunadır. O dilerse, parça parça olan vücudumu feyze eriştirir.”
Müşrik topluluğu fedakârlığın ne olduğunu bilemiyorlardı. Ortalığı bir ölüm sessizliği kaplamıştı. Bu sözlere sadece istihza ile gülüp geçiyorlardı. Şirkin bütün çirkinliği suratlarına aksetmişti.
Haksız yere canına kıydıkları için Hz. Hubeyb, onlara içten gelen bir beddua etti:
“Allah’ım, Kureyş müşriklerini mahvet! Topluluklarını darmadağın et! Birer birer canlarını al, hiçbirisini sağ bırakma!”
Bu beddua Ten’im mevkiinde yankılanınca müşriklerin kimisi kulağını tıkadı, kimisi yere kapaklandı. Daha sonra günlerce müşrikler arasında bu beddua çalkalandı durdu.
Hz. Hubeyb’in imanındaki sebatını ve kararlılığını gören müşrikler, Uhud’da babaları öldürülen eli mızraklı 40 gence hücum emrini verdiler. Dört bir yandan fırlatılan mızraklar Hz. Hubeyb’in vücuduna batıyordu. Bağlandığı ağaç kımıldayınca yüzü Kâbe’ye döndü. Hz. Hubeyb’in bu duruma sevindiği hissedilmişti.
Hâlâ dua ediyordu:
“Allah’ım, eğer ben Senin katında hayırlı bir kul isem, yüzümü kıbleden başka tarafa çevirme!” diyordu.
Artık kimse ondan sonra yüzünü çeviremedi.
Ruhunu teslim edeceğini anlayan Hz. Hubeyb, son olarak
Resûlullah’a selam göndermek istedi. Fakat orada selamını ulaştıracak kimsecikler yoktu.
“Allah’ım, Sen bize Resûlünün peygamberliğini tebliğ ettirdin. Bize reva görüleni de sabahleyin o Resûlüne eriştir. Allah’ım, selamımı Resûlüne ulaştıracak kimseyi bulamadım. N’olur, selamımı Sen ulaştır!” diye niyazda bulundu.
Peygamberimiz o sabah sahabileriyle sohbet ediyordu. Birden üzerinde vahiy hâli belirdi,
“Ve aleyhisselâm” dedi.
Sahabiler,
“Kimin selamını aldın, yâ Resûlallah?” diye sorunca,
Peygamberimiz,
“Kardeşiniz Hubeyb’in selamını… Müşrikler onu şehit etti!” buyurdu.
Selamı tebliğ eden, Cebrâil’di (a.s.).
Bütün müşrik gençleri, ellerindeki mızrakları atıp bitirdiler. En sonunda Hâris bin Âmir’in oğlu Ukbe gidip mızrağını Hz. Hubeyd’in göğsüne sapladı, mızrağın ucu arkasından çıktı. Hz. Hubeyb, Şehadet Kelimesi getirerek cennete uçtu.
Müşrikler, gelen geçen görsün, her tarafa yaysın diye, Hz. Hubeyb’in cesedini darağacından indirmediler.
Bu vaziyeti haber alan Peygamberimiz, Hubeyb’in cesedini indirmek için Hz. Amr bin Umeyye’yi (r.a.) vazifelendirdi ve kendisine cenneti müjdeledi.
Cesedin yanında bekçiler vardı. Bir gece gizlice yaklaşan Hz. Amr, cesedi çözdü, indirdi, sırtına alarak uzaklaşmak istedi. Durumu fark eden bekçiler, Hz. Amr’ın peşine düştüler.
Hz. Amr, Hz. Hubeyb’in cesedini yere bıraktı. Ceset yere düşünce, ne bekçiler gördü, ne Hz. Amr…
Cenâb-ı Hak, tekrar müşriklerin eline geçmemesi için, büyük şehidin cesedini gizlemişti!
Hz. Hubeyb’i “şehitlerin ulusu” olarak vasıflandıran Peygamberimiz,
“O benim cennette komşumdur.” buyurmuştu. [1]
Allah ondan razı olsun!
________________________________________
[1]Sîre, 3: 178-179; Üsdü’l-Gàbe, 2: 103-105; Tabakât, 2: 55-56; 4: 249; 8: 301-302; İstiâb, 1: 432; Buhârî, Megâzî: 30.
Yermük ve Hunâş b. Kays...
Ayağı bir kılıç darbesiyle kopar da bundan hiç haberi olmaz.
Yermuk'te 20 bin kahraman, 200 bin Bizanslıya karşı savaşmıştı. O da Bedir gibidir. Tabiî ki bu zafer aynı ruh ve şuuru, paylaşan insanların omuzunda bayraklaşmıştı.
Düşünün ki o gün, Yermuk'te, binlercesi gibi oldukça farklı bir kahraman daha vardır. Adı, Hunâş b. Kays... Öğle vakti ayağı bir kılıç darbesiyle kopar da bundan hiç haberi olmaz.
İkindi vaktine doğru, zafer mü'minlerin lehinde neticelenmiştir ve bu bahadır, attan inmek istemektedir.
Her zaman olduğu gibi ayağını yere doğru atarken boşluğa gider ve yere yuvarlanır. Ne olduğunu anlamak için doğrulup ayağa kalkmak isteyince, işi anlar; o gün ayağı kendinden önce Cennet'e gitmiştir.[26]
[26] Belâzurî, Fütûhu'l-büldan, 1/142-143; İbn Asâkir, Tarih-i Dimeşk, 15/377; İbn Hacer, el-İsâbe, 2/187; Tabsîru'l-müntebih, 1/397.
Hz.Umeyr)r.a(
Bedir günü müşrikler, kalabalık sayıları ve üstün hazırlıkları ile karşılarına durduğunda,
Allah Rasûlü ashabına şöyle buyurmuştu :
"Genişliği gökler ve yer kadar olan cennete kalkınız".
Umeyr: "Genişliği göklerle yer kadar mı"? diye sordu.
Allah Rasûlü (s.a.)
"evet", buyurunca;
peh peh, dedi.
Allah Rasûlü:
"Seni peh peh demeye sevkeden nedir"? diye sordular.
"Onun ehlinden olabilmem umudu", dedi.
Hz. Peygamber:
"Sen, muhakkak onun ehlindensin", buyurdular.
Umeyr ilerledi ve kılıcının kını kırıldı. Bir miktar hurma çıkarıp onlardan yemeye başladı. Sonra onları kabıyla birlikte elinden atıp :
"Bunları yiyecek kadar yaşamışsam bu ne uzun hayattır",
diyerek ilerledi ve şehid oluncaya kadar savaştı.
Allah ondan hoşnûd olsun.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Enfal,66)
Dört oğlunu Şehid veren annenin tavrı
Hansâ, kardeşinin ölümü üzerine yazdığı mersiyelerle cihanı ağlatmıştı. Bu büyük kadın o gün için henüz cahiliyenin sisinden, dumanından kurtulamamış,
Hz. Muhammed'e uyanmamış, O'nu tanıyamamış, Kur'ân'ın füsunkâr, büyüleyici beyanına kulak verememiş ve ona açılamamıştı..
Kur'ân'ı tanıyınca birdenbire değişti. Hem de nasıl değişti! Cahilî kardeşine destan kesen bu yüce ruhlu kadının, Kadisiye'de dört oğlu da birden ve peşi peşine şehit düşer.. hem de ilhama açık analarının ruh aynasına çarpa çarpa.. bir ana olarak inler, kıvranır ama, bir büyük teslimiyetle şunları mırıldanır:
"Allahım, Sana hamd olsun. Bana verdiğin dört oğlumu hayatta iken Sana armağan etmek imkânını bana bahşettin!"[8]
İşte Hz. Muhammed Aleyhisselâm'ın insanları değiştirmesi ve mucize elinin büyük değiştiriciliği.. O'nun karanlıktan ışık çıkarması ve zulmette nur cilveleri göstermesi...
Bir kere daha tekrar ediyorum: İnsanları birdenbire böyle değiştirme, mucize değil de ya nedir?
[8] İbn Esîr, Üsdü'l-gâbe, 7/88-90; İbn Hacer, el-İsâbe, 4/287-288.
Uhud'un kahraman kadınları
Nice kadınlar ellerinde sargılar, bellerinde mataralar, yaralılara su vermek ve yaralarını sarmak için oraya gelmişlerdi.. tabiî başlarında da Ümmü Umâre (radıyallâhu anhâ), tarihin şerefle yâd edeceği büyük kadın.. beyini ve oğullarını göndermişti, onlar savaşacaklardı. Kendisi de belinde matara, elinde sargılar, yaralıları tedavi için orada bulunuyordu.
Gördüğü manzara dehşet vericiydi. Allah Resûlü'nün etrafında etten kemikten bu kale parça parça olup devriliyor ve hain eller adım adım O'na doğru yaklaşıyorlardı. Aslında bütününü doğramadan hatta onları kütükte doğranan bir et hâline getirmeden, Allah Resûlü'nün semtine sokulmaları mümkün değildi. Orada artık, her gayz ile bilenen kılıç, O'nun için bileniyor, her nefretle atılan ok, O'nun için atılıyor, her kalkan mızrak, O'na doğru kalkıyor, ama bütün bunlar gidip bir mü'minin bağrına saplanıyordu.
Bir an gelmişti ki kırılmadık kol, kesilmedik baş kalmamıştı.
Tam bu esnada Allah Resûlü, üzerine gelmekte olan bir grup gözü dönmüşü göstererek:
"Bunlara karşı kim çıkacak?" deyince
Nesibe (radıyallâhu anhâ) elindeki sargıları, belindeki matarayı atarak:
"Ben yâ Resûlallah!" cevabını vermiş ve müdafaa hattında yerini almıştı.
Artık şimdi o, bir dişi aslan gibi elindeki kılıçla sağa sola saldırıyor ve Resûlullah'a yaklaşanları biçip geçiyordu.
Oraya sargı sarmak, yaralıları tedavi etmek için gelmişti ama, iş başa düşünce âdeta aslan kesilmişti.
O, Allah Resûlü'nün önünde mücadelesini devam ettirirken oğlunun kolunun bir kılıç darbesiyle kesildiğini görür, koşar onu sargı ile sarar ve elini sırtına vurarak:
اِذْهَبْ فَقَاتِلْ أَمَامَ رَسُولِ اللّٰهِ "
"Git, Resûlullah'ın önünde savaş evlâdım!" der ve savaş mevkiine döner.
O kadar yakın savaşıyordu ki, âdeta Allah Resûlü'nün fısıltılarını duyuyordu. Sırtında, elin içine girip saklanacağı kadar derin bir yara açılmış, kanlar içinde, O, Allah Resûlü'nün fısıltılarını, Allah Resûlü de O'nun fısıltılarını duyacak kadar birbirlerine yakınlar.
O çocuğunu savaşa gönderdikten sonra Allah Resûlü ona şöyle buyuruyor:
مَنْ يُطِيقُ مَا تُطِيقِينَ "
Senin şu yaptığına kim takat getirebilir ki, kim dayanabilir ki!"
Bunu yakalayan (duyan) büyük kadın:
اُدْعُ اللّٰهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مَعَكَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ "
"Allah'a dua et, beni Cennet'te seninle beraber eylesin!" der.
Ve Allah Resûlü ellerini kaldırarak, yüzünden, sırtından, kolundan kanlar akan bu kadına dua eder:
"Allahım, Cennet'te onu benimle beraber kıl!"[17]
Şerefli kadın bu duayı işitince:
"Gayri kıyamete kadar O'nun önünde savaşabilirim." der.
Bütün hayatı, şeref tablolarıyla âdeta bir danteladır: Akabede Efendimiz'e biat edip Medine'ye davet etmesi.. bütün aile efradıyla İslâm'ın emrine girmesi.. Peygamberimiz'in önünde Uhud'u göğüslemesi; en babayiğitlerin önünde bir performans sergilemesi.. tesettür âyeti nazil olunca, fiilen cihada iştirak edememe üzüntüsüyle sarsılması.. yalancı peygamberler döneminde, yeniden sahneye çıkıp, Yemame'de savaşması; savaşıp kolunu ve oğlunu orada bırakıp geriye dönmesi gibi bir kadın mukavemetini aşan çok televvünlü ve dolu dolu bir hayat yaşamıştır.[18]
[17] İbn Hişâm, es-Sîratü'n-nebeviyye, 4/30-31; İbn Hacer, el-İsâbe, 8/140, 266.
[18] İbn Hacer, el-İsâbe, 8/140, 266.
Hz. Fatıma Validemiz (radıyallâhu anhâ), bizzat savaşa iştirak etmiş miydi, bilemiyoruz. Ne var ki, savaşın sonunda, Babasının yüzündeki kanı elleriyle sildiği ve kanı durdurmak için hasır yakıp yaralanan yere bastırdığını muteber kitaplar kaydediyor.[6] Demek ki yaralılara yardım, onların kuvve-i mâneviyelerini takviye ve askerleri teşvik gibi maslahatlar gözetilerek, Allah Resûlü Uhud'a kadınları da götürmüştü.
[6] Buhârî, megâzî 24; Müslim, cihad 101; Tirmizî, tıb 34.
Sad b. Muaz'a (radıyallâhu anh) gelince,---Bedir harbi
Sad b. Muaz'a (radıyallâhu anh) gelince, o da ayrı bir fazilet âbidesiydi. Sadakati herkesçe müsellemdi. Ve daha sonra aldığı yara sebebiyle ölüm yatağına düşünce, söylediği sözler, bunun en güzel şahidiydi. O gün şöyle demişti:
"Allahım, eğer Senin uğrunda bir savaşa daha iştirak edeceksem beni yaşat. Yoksa beni hemen huzuruna al!"[12]
Ve o hastalığında vefat etmişti. Cenazesi teşyî edilirken, Allah Resûlü, parmaklarının ucuna basa basa yürüyordu.
"Niye ya Resûlallah?" diye soranlara da:
"Bütün gök ehli, bu cenazeyi teşyi için indi, yere basmaya utanıyorum!" cevabını veriyordu.
Bu ne seçme, bu ne yerinde intihapdır!
[12] Buhârî, megâzî 30; Müslim, cihad 67.
Bu vak'ada (Hendek), Sa'd b. Muaz (radıyallâhu anh), kolundan yaralanmıştı. Durmadan kan kaybediyordu. Allah Resûlü onunla bizzat meşgul oluyor ve mescidin içinde kurdurduğu çadıra gelip-gidip onu ziyaret ediyordu.
Hatta herkes de ziyaret edip yakınında bulunabiliyordu. Zaten O, İslâm'a girdikten sonra hep Allah Resûlü'nün yakınında olmuştu ve O'nun nazarında müstesna bir simaydı.
Bir kere Sa'd b. Muaz meclisten geçerken, İki Cihan Serveri: قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ "
"Efendiniz için ayağa kalkın!" demiş ve orada bulunanları, Sa'd b. Muaz'a (radıyallâhu anh) hürmeten ayağa kaldırmıştı.[20]
O da, Allah Resûlü'ne karşı sadakat ve vefada hiç kusur etmedi.. sadakat içinde yaşadı ve öyle öldü.
[20] Buhârî, isti'zân 26; Müslim, cihad 65.
Enes îbn Nadr
İmâm Ahmed İbn Hanbel der ki: Bize Hâşim îbn Kasım... Sâbit'den nakletti ki; Enes şöyle demiş:
"Benim adımı aldığım amcam Enes îbn Nadr Bedir günü Rasûlullah ile beraber savaşta bulunamadı. Bu durum ona çok ağır geldi.
Ve dedi ki: Rasûlullah (s.a.)m katıldığı ilk savaşta ben hazır bulunamadım ama Allah bundan sonra bana peygamberle birlikte bir olaya katılma fırsatını gösterirse, benim ne yapacağımı O görecektir.
Enes der ki: Başka bir şey söylemekten korktu. Uhud günü Hz. Peygamberle birlikte savaşa katıldı. Sa'd İbn Muâz'la karşılaştı. Enes, Sa'd îbn Muâz'a dedi ki:
"Ey Amr'ın babası, nereye? Ah cennet kokusunu Uhud eteklerinden duyuyor gibiyim.
Enes dedi ki: Orada kâfirlerle savaştı ve öldürüldü.
Enes dedi ki:
"Onun cesedinde seksen şu kadar ok yarası ve kılıç darbesi görüldü".
Halam Nadr kızı Rübeyyi, dedi ki:
"Kardeşimi ancak dişlerinden tanıyabildim".
(İbn-i Kesir Tefsiri-Ahzab 23-24)
Hz.Bilâl (r.a.)
Hz. Bilâl (r.a.) bütün yapılanlara rağmen onların söylediklerini kabule yanaşmamıştı. O kadar ki onlar şiddetli sıcakta göğsüne büyük kayalar koyuyorlar ve Allah'a şirk koşmasını emrediyorlardı. O ise onların bu isteklerini reddediyor ve :
"Birdir, O birdir", diyor ve şöyle ekliyordu :
"Allah'a yemîn olsun ki sizi bundan daha fazla kızdıracak bir kelime bilmiş olsaydım onu mutlaka söylerdim".
Allah ondan hoşnûd olsun ve onu hoşnûd kılsın.
(İbn-Kesir Tefsiri. Nahl 106)
Hubeyb İbn Zeyd el-Ansârî (r.a.)
Hubeyb İbn Zeyd el-Ansârî de böyle yapmıştı.
Müseylime el-Kezzâb ona :
"Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna şehâdet eder misin? dediğinde;
o, "evet" demiş,
Müseylime :
"Benim Allah'ın elçisi olduğuma şehâdet eder misin"? dediğinde ise; "dinlemem", demişti.
Müseylime onun organlarını birer birer keserken o sözünde sabit kalmıştı.
Bu durumların en faziletli ve üstün olanı ise, katledilmesine sebep olsa dahi müslümanın, dini üzere sebat etmesidir.
(İbn-Kesir Tefsiri. Nahl 106)
Abdullah İbn Huzâfe(r.a)
Hafız İbn Asâkir Sahâbe'den birisi olan Abdullah İbn Huzâfe es-Sehmî'nin hal tercümesinde şöyle anlatıyor :
Onu rûmlar esir etmiş ve krallarına getirmişlerdi.
Kralları ona :
"Hıristiyan ol ki seni hükümranlığıma ortak edeyim, seni kızımla evlendireyim", dedi.
İbn Huzâfe :
"Sâhib olduklarının hepsini, arabın sâhib olduklarının tamâmını göz açıp kapayacak kadar bir süre Muhammed'in dininden dönmem şartıyla bana vermiş olsaydın dahi bunu yapmazdım", dedi.
Kral:
"O halde seni öldürürüm", dedi.
İbn Huzâfe :
"İşte sen, işte yapacağın şey"! dedi.
Kralın emri üzerine haça gerildi. Okçulara el ve ayaklarının çok yakınından geçmek üzere ok yağdırmalarını emretti. Bir yandan ona Hıristiyanlık dini arz olunuyor, o ise kabul etmemekte direniyordu.
Sonra emretti ve haçtan indirildi. Sonra bakır bir kazan getirilmesini emretti, kızdırıldı, müslümanlardan bir esiri getirip onun içine attılar.
İbn Huzâfe bakıyordu. Bir de ne görsün o parlak kemiklerden ibaret kalıverdi. Bunları gören İbn Huzâfe'ye Hıristiyanlık tekrar teklif edildi yine kabul etmedi.
Bunun üzerine kral, bakır kazana atılmasını emretti. Onun içine atılmak üzere bir çıkrığın üstüne çıkarıldı da ağladı. Onun ağladığını gören kral ümitlendi, onu çağırttı.
İbn Huzâfe ona:
"Ben ağladım; çünkü benim nefsim bir tek nefistir ve Allah yolunda bu saat kazana atılacak. İsterdim ki cesedimdeki her bir kıl sayısınca nefsim olsun ve Allah yolunda bu işkence ile bana işkence olunsun".
Bazı rivayetlere göre; kral onu hapsetmiş, günlerce yiyecek ve içeceği yasaklamış sonra ona içki ve domuz eti göndermiş. İbn Huzâfe bunlara yaklaşmamış bile.
Sonra kral kendisini çağırtıp:
"Seni yemekten alıkoyan nedir"? diye sormuş
ve o, şöyle demiş :
"Muhakkak ki o bana helâl olmuştur. Fakat ben, hakkımda seni ümidlendirecek değilim".
Bunun üzerine kral ona :
"Benim başımı öp seni serbest bırakayım", demiş.
îbn Huzâfe :
"Benimle birlikte bütün müslüman esirleri serbest bırakacak mısın"? diye sormuş;
onun "evet", cevabı üzerine başını öpmüş ve kral da hem onu hem de yanındaki bütün müslüman esirleri serbest bırakmış.
İbn Huzâfe döndüğü zaman Ömer İbn Hattâb:
"Abdullah İbn Huzâfe'-nin başını öpmek her müslümana hak olmuştur. İşte ben başlıyorum", demiş, kalkıp İbn Huzâfe'nin başını öpmüş.
(İbn-Kesir Tefsiri. Nahl 106)
Mus’ab ibni Umeyr (r.a.) Başı örtülse ayakları, ayakları örtülse
başı açıkta kalıyordu.
455: İbrahim ibni Abdurrahman ibni Avf’tan rivayet edildiğine göre oruçlu olduğu bir gün Abdurrahman ibni Avf (Allah Ondan razı olsun)’ın önüne bir yemek sofrası getirildi. Sofraya bakıp şunları söyledi:
"Mus’ab ibni Umeyr Uhud savaşında şehid edildi.
O benden daha hayırlı bir kul idi, ama kefen olarak bir kaftandan başka bir şeyi yoktu. Onunla başı örtülse ayakları, ayakları örtülse başı açıkta kalıyordu.
Sonraları bize dünyalık her şey bol bol verildi de böyle sofralar hazırlanır oldu. İyiliklerimizin karşılığının da bu dünyada peşin verilmiş olmasından korkup endişeleniyorum",
dedi ve ağlamaya başladı, yemeği bırakıp iftar bile etmedi.
(Buhari, Cenaiz 27) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Hicretimizin mükafatı Allah’a kalmıştı.
476: Habbab ibni Eret (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir:
"Allah’ın rızasını kazanmak için Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’le birlikte Medine’ye hicret ettik. Hicretimizin mükafatı Allah’a kalmıştı. Arkadaşlarımızdan bazıları elde edecekleri mükafattan hiçbir şey yemeden vefat ettiler.
Onlardan biri de Mus’ab ibni Umeyr (Allah Ondan razı olsun)’dır. O Uhud günü şehid edilmişti. Yünden yapılmış renkli bir kaftandan başka hiçbir şeyi yoktu.
Bu kaftanı kefen olarak başına örttüğümüzde ayakları açılıyor, ayaklarına örttüğümüzde de başı açılıyordu. Neticede Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) başını örtmemizi ve ayak tarafını izhır denilen güzel kokulu ottan koymamızı emretti.
Bizden bazıları da vardı ki hicretin meyvelerine ulaştı ve onları devşirdi yani pek çok dünya nimetlerine kavuştu".
(Buhari, Cenaiz 27, Müslim, cenaiz 44) (Riyâzu's-Sâlihîn)
Zübeyr b. Avvam (r.a) Vücudu yara izleriyle dolu sahabi
Hafs b. Hâlid der ki:
Musul'dan gelen yaşlı bir adam şöyle demişti:
"Zübeyr b. Avvam'a birkaç yolculuğunda arkadaşlık yapmıştım. Çölde cünub olmuştu. Temizlenmek için benden yardım istedi.
Bana;
" Beni örtüyle gizle" dedi. Ben de onu gizledim.
Bir ara sırtına baktım ve vücudunun kılıç yaralarıyla dolu olduğunu gördüm.
Ona: " Vallahi sende başka hiçkimsede görmediğim izler gördüm" dedim.
O,heyecanlanarak bana; "İzleri gördün mü yoksa" diye sordu.
Ben" Evet" diye cevap verdim.
Bunun üzerine Zübeyr (r.a);
"Allah (c.c)'a yemin edebilirim ki bu yaraların her birini Rasûlullah (s.a)'ın yanında ve Allah (c.c) yolunda aldım" dedi.
Ali b. Zeyd, Zübeyr'in vücudunu gören birinin şöyle dediğini rivayet etmiştir:
"Zübeyr'in sırtı, ok ve kargı yarasından göz göz olmuştu".
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:215)
Abdullah İbni Cahş (r.a) ile Sa'd Bin Ebi Vakkas (r.a.)'ın Duaları
O gün (Uhud günü) Sad Bin Ebi Vakkas (r.a.) ile aralarında şöyle bir konuşma geçmiştir. Sa'd (r.a.) bu konuşmayı şöyle nakleder:
" Uhud günü çarpışmaların çok şiddetlendiği bir andı Abdullah İbni Cahş yanıma sokuldu, elimden tuttu , beni bir kayanın dibine çekti ve
"Şimdi burada sen dua et, ben amin diyeyim. Ben dua edeyim, sen amin de..." dedi.
Ben de peki dedim. Ben şöyle dua ettim:
"Allah'ım! benim karşıma çok kuvvetli çetin birini çıkar. Onunla kıyasıya çarpışayım, onu öldüreyim ve gazi olarak geri döneyim." dedim.
O da amin dedi. Sonra kendisi dua etmeye başladı ve şöyle yalvardı:
"Allah'ım! beni güçlü kuvvetli iyi vuruşan biriyle karşılaştır. Senin yolunda onunla kıyasıya vuruşayım ve onu öldüreyim. Sonra birisi beni şehit etsin, burnumu kulağımı kessin. Kanlar içinde senin huzuruna varayım.
Sana kavuştuğumda. Sen bana "Abdullah! burnunu, kulaklarını ne yaptın'' diye sorasın.
Ben de Ya Rabbi ben onlarla çok kusur işledim.
Senin huzuruna getirmeye utandım. Senin ve Peygamberinin yolunda onlar kesildi. Toza toprağa bulanarak huzuruna geldim, diyeyim" dedi.
Böyle bir duayı kendisi istediği ve önceden söz verdiğim için ben de amin dedim. Daha sonra kılıçlarımızı çektik, savaşa devam ettik. İkimiz de önümüze geleni öldürüyorduk.
O yiğitçe çarpışarak düşman safları arasına daldı.
Şehidlik özlemiyle hamle üstüne hamle yaptı.
O kadar kahramanca çarpıştı ki, bir ara kılıcı kırıldı.
Sevgili Peygamberimiz onu gördü ve hemen bir hurma dalı uzattı. Böylece savaşa devam etmesini istedi.
O yiğit kahramanın elinde bu dal bir kılıç oldu, onunla vuruştu. Fakat kendisi de sayısız oklara maruz kaldı ve şehadet şerbetini içti.
Kafirler onun cesedine hücum etti. Burnunu ve kulağını kesti. O, isteğine kavuşmuştu.
Sevgili Peygamberimiz onu gözyaşları arasında "Şehidlerin Efendisi" Hazreti Hamza (r.a.) ile birlikte aynı yere defnetti.
Cenab-ı Hakk'tan onun gibi kahramanlık duygularıyla dolu olmayı ve şefaatlerine ermeyi niyaz ederiz. Amin.
Kaynak: Mustafa Eriş, Altınoluk Dergisi, 1995 - Mayıs, Sayı: 111, Sayfa: 026
Ebû Ubeyde b. Cerrah (r.a)
İman etmenin bedel istediği yıllarda Ebû Ubeyde (r.a) de bu bedeli ödeyenler arasında idi. Babası onun iman ettiğini duyunca çılgına dönecek ve Ebû Ubeyde’yi (r.a) önce sözle tehdit edecekti.
Bununla sonuç alamayınca işkence ile oğlunun dininden döndürmeye çalışacaktı.[4] Gerçek iman eden bu yoldan dönmez ve Ebû Ubeyde (r.a) de dönmemişti.
Takvimler Bedir Savaşı’nı gösterdiğinde Ebû Ubeyde (r.a) iman cephesinde, babası Abdullah küfür cephesinde yerini aldı. Savaş başlamış ve kader baba ile oğlu karşı karşıya getirmişti. Bir insanın maruz kalacağı en büyük imtihanı yaşıyordu Ebû Ubeyde (r.a). Ya babasına kılıç sallamayıp canından olacak ya da Allah’ın kelimesi en yücelere çıkarken engel olan babası ise o engeli kaldıracaktı.
O ikincisini tereddütsüz seçti ve babası Abdullah’ı, Bedir’in meydanında yere serdi. Böyle bir yiğitlik ayetlere de konu olmuştu.
Kur’an-ı Kerim’de: “Allah’a ve ahiret gününe inanan bir toplumun; babaları, oğulları, kardeşleri veyahut akrabaları da olsa Allah’a ve Resûlüne düşman olanlarla dostluk ettiğini göremezsin. İşte onların kalbine Allah, imanı yazmış ve katından bir ruh ile onları desteklemiştir”[5]
ayeti ile EbûUbeyde ve onun gibi akrabaları ile karşı karşıya kalanlar müjdelenmiştir.[6] Böylece Ebû Ubeyde’nin (r.a) babası küfür üzere ölürken, annesi oğlu Ebû Ubeyde’nin (r.a) yanında yer almıştı.[7]
[4]Yıldırım,s. 35-36.
[5] Mücadele, 58/22.
[6]İbnKesîr, Tefsirü’l-Kur’ani’l-Azîm, IV, 66; Vâhidî, Esbabü’n-Nüzûl, s. 296.
[7]İbn Hacer, el-İsabe, II, 978.
Uhud günü Ebû Ubeyde b. Cerrah (r.a)
Uhud günü, savaşın ilk yarısı Ebû Ubeyde ve onun misali yiğitler büyük bir başarı göstermiş, düşmanı püskürtmüşlerdi. Ancak kaçan müşrik ordusu Okçular tepesinin boşaldığını görünce ani bir dönüş yapmış ve savaşı tersine çevirmişti. İlk yarıda galip olan ordu, ikinci yarıda mağlubiyeti görüyordu.
Ordu dağılmış ve Müslümanlar savaş alanında ne yapacaklarını bilemeden sağa sola kaçışır olmuşlardı.
Allah Resûlü’nün (sas) ardında az bir grup yiğit onu (sas) savunuyordu.
Resul-i Ekrem’in (sas) miğferi parçalanmış ve parçalanan miğferin halkalarından bir kaçı mübarek yüzüne saplanmıştı. Orada bulunanlar bu saplanan halkaları
Hz. Peygamber’in (sas) mübarek yüzünden çıkarmaya çalışıyordu. Ebû Ubeyde daha fazla dayanamadı ve oradakilerden müsaade isteyerek saplı halkaları ön dişleri ile çıkardı.[12]
Çıkarırken iki dişi kırılmış ve Uhud’da şehit olanlar arasında o dişler de yerini almıştı. Araplar ön dişleri olmayanlara ‘hetem’ ifadesini kullanırlardı. Hayatını bundan sonra hetem olarak geçirecek olan Ebû Ubeyde’ye (r.a)
Hz. Ebû Bekir şöyle diyordu: ülke
“O, hetemlerin en güzelidir.”[13]
Ashabdan bazıları da:
“Dişsizlik insanı çirkinleştirirdi ama Ebû Ubeyde Uhud’da kaybettiği dişlerinden ötürü daha fazla güzelleşmişti".
diyorlardı.[14]
[12]Vakıdî, Kitabü’l-Meğazî, I, 246, 247; İbnSa’d, Tabakat, III, 410; Hâkim, el-Müstedrek, III, 27.
[13]Yıldırım, s. 85.
[14]İbn Esir, Usdu’l-Ğabe, III, 126.
Cesedi göğe kaldırılan şehid Amir Bin Fuheyre (r.a)
Bİ'Rİ MAUNE FACİASI
Bedir ve Uhud savaşlarına katılan Amir Bin Fuheyre (r.a.) İslam davasına gönül vermiş bir kahramandı. Resûlullah (s.a.) Efendimizin itimadını kazanmış fedakar bir yiğitti. Necidlilere gönderilen irşad heyetî içindeydi. Bi'ri Maûne faciasında şehit edildi.
Necid şeyhi Ebû Bera, Medine'ye gelerek Resûl-i Ekrem (s.a.) Efendimizden İslam'ı öğretecek muallimler istedi. Sevgili Peygamberimiz de yetmiş kişilik bir irşad heyeti hazırladı. Amir Bin Fuheyre (r.a.) de bu seçkin heyetin içindeydi. Hicretin dördüncü senesiydi.
Necidlilere gönderilen bu irşad heyeti Bi'ri Maûne'ye gelince tuzağa düşürüldü. Umeyye oğlu Amr'ın dışında bütün sahabiler şehit edildi. Bu irfan ordusunun uğradığı akıbet Müslümanlar arasında unutulmaz bir acı oldu.
Henüz kırk yaşlarında bulunan Amir Bin Fuheyre (r.a.) de burada şehit edildi. Şehadeti şöyle oldu:"Azgın müşrik Cebbar İbni Sülma'nın attığı mızrak, Amir'in sırtından girerek göğsünü yarıp çıktı. Kanlar fışkırmaktaydı.
Fakat o buna aldırmıyordu. Can pazarında iken; "Kazandım!.. Kurtuldum. Vallahi...." diye sevinç çığlıkları atıyordu. Cebbar da hayretler içerisinde ona bakıyor ve söylediklerine bir mana veremiyordu. O neyi kazanmıştı?... Niçin sevincinden haykırıyordu?.. Can çekişen bir insanın son nefesinde söylediği bu sözler Cebbar'a çok tesir etmişti.
Dahası da vardı. Amir Bin Fuheyre (r.a.) şehit olunca melekler gelip onu semaya kaldırmış, tekrar yere indirerek defnetmişlerdi. Cebbar hayretler içerisindeydi. Gördüklerine inanamıyordu. Kendi kendine; acaba başkası da gördü mü diye sormağa başladı. Gördüklerini anlatmaya kalksa kim inanırdı? Çevresindeki insanlar gözleriyle gördüklerinden başkasına inanmazdı. Kime anlatacaktı?
Gözleriyle görmüştü ama nasıl oluyordu bu garip haller?
Bu düşünceler Cebbar'ın hidayetine vesile oldu.
Bu hadisenin sonunda Cebbar İslam'la şereflendi.
Amir İbni Fuheyre (r.a.) de cennete uçtu.
Cenab-ı Hak şefaatlerine mazhar eylesin. Amin.
Kaynak: Mustafa Eriş, Altınoluk Dergisi, 1996 - Mayıs, Sayı: 123, Sayfa: 026
Arıların koruduğu şehid Âsım Bin Sabit (r.a)
O, Bedir günü Kureyş'in elebaşlarından Ukbe Bin Ebî Muayt'ı öldürdü. Bu azılı müşrik, Mekke'de Sevgili Peygamberimiz'e çok işkenceler yapmış, hatta boğmaya teşebbüs etmişti. Efendimizin hicretinde de öfkesini, kinini şu beyitlerle ortaya koymuştu.
"Ey Kusva adındaki devenin binicisi, hicret edip bizden uzaklaştın. Fakat pek yakında beni atlı olarak karşında göreceksin. Mızrağımı kanınızla sulayacağım. Kılıçla parçalayacağım."
Bu azılı kafir Bedir günü Kureyş'in yenildiğini görünce atını sürüp kaçmak istedi. Asım Bin Sabit (r.a.) ona doğru hücum etti ve bir hamlede canını cehenneme gönderdi.
O, Uhud günü de Resülullah (s.a.) Efendimizin yanından hiç ayrılmadı. Müşriklerin sancaktarı Müsafi İbni Talha ile kardeşi Haris İbni Talha'yı ok ile öldürdü. Bunların annesi azılı müşrik kadınlarından Sülafe binti Sa'd idi. Asım Bin Sabit (r.a.)'in başını kendisine getirene yüz deve vermeyi va'd etti. Ayrıca onun kafatasında şarap içmeye yemin etti. Fakat o kahramanın koruyucusu Allah'tı. Onu o kirli ellere teslim etmedi.
Uhud savaşından sonra Adal ve Kare kabileleri Resül-i Ekrem (s.a.) Efendimize gelerek İslam'ı öğretmek üzere muallimler istemişlerdi. Sevgili Peygamberimiz de hem onların isteğine cevap vermek hem de Kureyş müşriklerinin ne yaptıklarını, yeni bir hücum hazırlığı içinde olup olmadıklarını öğrenmek üzere on kişilik bir heyet hazırladı. Âsım Bin Sabit (r.a.) bu heyetin başkanı idi.
Medine-i Münevvere'den yola çıkan heyet geceleri yol alıyor gündüzleri hem dinleniyor hem de gizlenmiş oluyordu.
Reci' denilen mevkiye gelince bir su başında Medine'den getirdikleri hurmaları yediler. Çekirdeklerini de oraya attılar ve dağa doğru çıktılar.
Su başına gelen bir çoban buraya Medineliler'den bir gelen olduğunu hurma çekirdeklerinden anladı ve Huzeyl kabilesine durumu bildirdi. Huzeyl kabilesinden Lihyanoğulları derhal iki yüz kadar okçu ile o dağın etrafını sardı. Onları çembere aldı.
Onlara:
"Kesin söz veriyoruz. Sizleri öldürmek istemiyoruz." dediler.
Fakat müşrikin sözüne ne kadar güvenilirdi.
O yiğit mücahitler kendi aralarında istişare etti ve savaşmaya karar verdiler. Asım (r.a.) fikrini şöyle açıkladı:
"Ben bir müşriğin sözüne güvenemem. Hiçbir zaman da onların sözüne inanmadım. Onların himayesine de girmedim. Onlara teslim olmam."dedi.
Ellerini açtı ve:
"Allah'ım Peygamberini durumumuzdan haberdar et".
"diyerek dua etti.
Sadağındaki okları atmaya başladı. Her attığı ok ile bir müşriki yere serdi. Okları bitince mızrağı ile hücum etti ve bir çoğunu delik deşik etti. Mızrağı kırıldı. Hemen kılıcını kınından sıyırıp hücuma geçti. Bir taraftan kılıç sallıyor bir taraftan da şu duayı yapıyordu:
"Allah'ım bugüne kadar senin dinini muhafaza etim.
Sen de bugün benim vücudumu müşriklere teslim olmaktan koru."diye niyazda bulundu.
Ne gür iman!.. Ne izzet!.. Ne şahsiyet!.. Allah'ım bizleri de gür imanlı ve müstakim şahsiyetli et!..
ARILARIN KORUDUĞU ŞEHİT!
İki yüz kişiye karşı bu on mücahit öylesine çarpıştı ki, yedisi şehit oldu. Üçü esir olarak KureyşIilerin eline düştü. Lihyanoğulları Asım İbni Sabit (r.a.)'ın başını keserek Sülafe'ye satmak istediler.
Fakat Asım (r.a.) duası hürmetine Allah Teala cesedine müşrik eli değdirmedi ve onlara teslim etmedi. Bir arı sürüsü bulut gibi geldi ve cesedini korudu. Müşrikler yaklaşmak istedikçe arıların hücumuna uğradılar.
Sonunda aciz kalıp; "Bırakın akşam olunca arılar dağılır, biz de başını keseriz" diye kendilerini teselli ettiler ve dağıldılar.
Akşam olunca yokları var eden Allah Teala ve Tekaddes Hazretleri hiç yoktan bir yağmur yağdırdı. Her tarafı sel alıp götürdü. O yüce şehidin cesedi de ortadan kayboldu. Müşrikler ne kadar aradıysa da bulamadılar. Bunun için o: "Arıların koruduğu şehit." diye anılır oldu.
Bu hadise anlatıldığında Hz. Ömer (r.a.) şöyle buyururdu:
"Allah Teala elbette mü'min kulunu muhafaza eder.
Asım İbni Sabit sağlığında, müşriklerden nasıl korundu ise Allah Teala da ölümünden sonra onun cesedine müşrik eli dokundurmadı".
Cenab-ı Hak bizleri de bu imana sahip mü'minler eylesin. Asım (r.a.) gibi şirkten nefret edip onun gibi mücadele etmeyi ve izzetle yaşamayı, o kahraman, şehitin şefaatlerine cümlemizi nail eylesin. Amin.
Kaynak: Mustafa Eriş, Altınoluk Dergisi, 1996 - Ekim, Sayı: 128, Sayfa: 026
Enes bin Nadr (r.a.)
Enes bin Nadr (r.a.), Medineliydi. Meşhur sahabi Enes bin Mâlik’in amcasıydı. Medine’de İslam güneşinin doğduğu ilk yıllarda Müslüman olmuştu. Onun Resûlullah’ın yanında ayrı bir yeri vardı. Peygamberimiz kendisini çok sever, zaman zaman iltifatta bulunurdu.
Hz. Enes bin Nadr, her nasılsa Bedir Muharebesi’nde bulunamamıştı. Bunun için de kendisini suçlu sayıyordu. Allah’ına ve Resûlüne karşı mahcuptu. Rabb’ine hep dua ederdi:
“Ey Rabb’im! Önüme bir Bedir daha aç, tâ ki kusurumu affettireyim, borcumu ödeyeyim!”
Bu duygular içinde bir gün Resûlullah’ın huzuruna çıktı, “Yâ Resûlallah, müşriklerle yaptığınız ilk muharebede hazır bulunamadım. Eğer Allah beni müşriklerle karşılaştıracak olursa, onlara ne yapacağımı Allah bilir!” diyordu.
Nihayet Enes bin Nadr’a (r.a.) gün doğmuştu. Allah ona Uhud kapılarını açmıştı. Sevincine diyecek yoktu. Düşmana karşı nasıl mücadele vereceğinin hesaplarını yapıyordu. “Bu İslam düşmanlarına fırsat vermemeli, genç İslam fidanı kestirilmemeli.” diyordu, “İcabında biz kesilmeliyiz, ama bu fidan kesilmemeli. Hepimiz onun için varız!”Gerçi bu sözleri onun dilinden kimse duymamıştı. Ama onun hâli bunlardan daha yüce manaları ifade ediyordu.
Savaş kızışmıştı… Enes (r.a.) cansiperane döğüşüyordu. Bedir’e katılmamanın açığını fazlasıyla ödeyecekti.
Onu gören düşmanlar kaçacak delik arıyordu. O ve onun gibi gözüpek erler sayesinde kısa zamanda müşrikler darmadağın oldu. Bayram yapma zamanı gelmişti.
Fakat bu sevinç fazla sürmedi. Resûlullah’ın vadiye yerleştirdiği okçular onun emrini unutup, “Nasıl olsa düşman mağlup oldu!” diye yerlerini bırakmışlar, ganimet toplamaya başlamışlardı. Okçuların yerlerini bıraktıklarını gören pusudaki düşman ise, arkadan hücum etmiş, Müslümanlar neye uğradıklarını anlayamamış, dağılmışlardı.
Tam o sırada Peygamberimize çok benzeyen Mus’ab bin Umeyr (r.a.), müşrikler tarafından şehit edilmişti.
“Resûlullah’ın öldürüldüğü” haberi yanlışlıkla yayılmaya başlamıştı. Müslümanlar çok mahzundu.
Hz. Enes, elindeki kılıçla düşmana doğru koşuyordu.
O esnada bir grup Müs-lüman’ın bir kenarda oturduklarını gördü.
“Ne oturuyorsunuz?!” diye sordu
“Resûlullah şehit edilmiş!” dediler.
Hz. Enes,
“Resûlullah’tan sonra siz sağ kalıp da ne yapacaksınız?! Muhammed öldürüldüyse, onun Rabb’i de öldürülmedi ya! Kalkınız, Resûlullah’ın çarpışarak canını feda ettiği şey üzerinde siz de canınızı feda ediniz!” dedi.
Sonra da dağılan Müslümanları göstererek,
“Yâ Rabbi! Bunların yaptıklarından dolayı senden af dilerim!” diye mahcubiyetini ifade etti.
Müşriklere de işaret ederek,
“Bunların yaptıklarından da Sana sığınırım, ey Rabb’im!” diyordu.
O anda vazifenin âdeta kendi omuzları üzerine düştüğünü hissediyordu. Bu yolda şehit oluncaya kadar vuruşmalı, geri dönmemeliydi. Bir daha bu fırsat ele geçmeyebilirdi.
Bir ara düşmana doğru ilerlerken Sa’d bin Muâz’a rastladı. Ona,
“Ey Sa’d! Nadr’ın Rabb’ine yemin ederim ki, cennet işte burada! Uhud’dan daha yakın bir yerden kokusunu alıyorum.” diyordu.
Enes bin Nadr’ın (r.a.) o heyecanla düşman üzerine saldırdığı görüldü. Savaş bitinceye kadar artık onu gören olmadı. Savaştan sonra da bulamadılar. Yalnız şehitler arasında kulağı, burnu kesilmiş, dudakları koparılmış, gözleri oyulmuş, vücudunda 80 kılıç, süngü ve ok yarası bulunan, yüzü gözü birbirine karışmış bir ceset vardı. Kime ait olduğunu kimse bilmiyordu.
Nihayet kız kardeşi, ayak parmaklarından onun Enes bin Nadr olduğunu tanıyabildi.
Enes bin Mâlik der ki:
“’Müminler arasında öyleleri vardır ki, Allah’a verdikleri söze sadık kaldılar, bu uğurda onlardan bir kısmı can verdi.’ [Ahzâb, 23] mealindeki âyetin, amcam Enes bir Nadr ve benzerleri hakkında nazil olduğu kanaatindeydik.
Sa’d bin Muâz, kan gölünde yüzmekte olan yüce şehide bakarken gözyaşlarını tutamamış, Resûlullah’a şöyle demişti:
“Yâ Resûlallah! Ben, Enes bin Nadr’ın yaptığını yapamadım!” [1]Allah ondan razı olsun!____________________________________________[1]Üsdü’l-Gàbe, 1: 131-132; Müsned, 3: 201.
Ebû Akîl (r.a.) Bir sa' hurma da o getirmişti
Ebû Akîl, Allah Resûlü’nü bağırlarına basan, onun uğruna canlarını, mal ve mülklerini feda eden, onun sevgisi yoluna hayatlarını hiçe sayan, nurlu sohbetinden istifade etmek için can atan, Kur’ân’ın methettiği bir fertti.
Ensar’dandı.
Ebû Akîl, Peygamberimizin davetine tereddütsüz icabet edip saadet halkasına giren bahtiyar zatlardan biriydi. Resûl-i Ekrem Efendimiz, davasına gönül veren bu hizmet erlerini hak dinin birer sadık elemanı olarak yetiştirirken, kalp ve kafalarını İslam’ın berrak suyuyla temizleyip aydınlatıyor, Cahiliye’den kalma dalalet ve hurafe izlerini de birer birer siliyordu.
Araplar umumiyetle puta tapan bir millet olduklarından, çocuklarına ya bizzat putların isimlerini takıyorlar veya “falan putun kulu” manasında isimler veriyorlardı.
İşte, Peygamberimiz, insanın şahsiyetine doğrudan tesir eden isim üzerinde yaptığı bazı değişikliklerle, insan üzerinde küfrün her türlü izini silmeyi hedef alıyordu.
Pek çok kadın ve erkek sahabinin Müslüman olduktan sonra yeni bir isim almalarındaki hikmet hep bu sebebe dayanıyordu.
Ebû Akîl’in önceki ismi de, “Uzza” adındaki meşhur putun kulu manasında “Abdüluzza” idi. İman nuru, Hz. Ebû Akîl’de o kadar parlamıştı ki, daha önce uğrunda kurban olacak kadar bağlı bulunduğu putlara, Allah’tan başka mabut olarak tanınan zavallı şeylere o derece düşmanlık besliyordu ki, onun bu hissiyatını anlayan Sevgili Peygamberimiz, “Abdüluzza”yı “Abdurrahman” olarak değiştirdi ve lakap olarak da “putların düşmanı” manasında “Adüvvü’l-Evsân” unvanını verdi.[1]
İsim ve lakabının tam adamı olan Hz. Ebû Akîl, Resûl-i Ekrem’le birlikte müşriklere karşı yapılan bütün savaşlara katıldı. Bedir’de, Uhud’da, Hendek’te ve bütün gazalarda, putperest güruhun karşısında yılmaz bir mücahit kesildi.
Ebû Akîl, fedakâr ve gözüpek bir insandı. İzzet-i nefis sahibi, tok gönüllü ve kanaatkâr bir zattı. İslam’ın yayılması, yücelmesi ve muhtaç gönüllere ulaştırılması için canıyla ve nefsiyle gayret ettiği gibi, imkânı nispetinde malıyla da katılmaya çalışırdı.
Ebû Akîl maddi cihetten fakirdi; ama öyle bir niyet taşıyordu ki, elinde olsa bütün varını harcayabilirdi.
Bu hâlis niyetinin mükâfatını da zaman zaman görüyordu.
Peygamber Efendimiz (a.s.m.) bir konuşmasında sahabilerini Allah için sadaka vermeye teşvik etti.
Böyle bir davet vaki olduğu zaman sahabiler, İslam için mühim ve büyük bir hizmetin yapılacağını bildiklerinden, herkes elinden gelen yardımı yapmaya çalışırdı.
Bu sefer de sahabilerin zenginlerinden Abdurrahman bin Avf başta olmak üzere bütün Ashâb, teker teker, sahip oldukları varlıklarından bir miktar getirmeye başladılar.
Hz. Abdurrahman bin Avf bütün sermayesi ve serveti olan 8000 dirhemi yarıya böldü; 4000’ini evine bıraktı, 4000 dirhemini de alarak Resûlullah’ın huzuruna getirdi ve teslim etti.
Peygamberimiz ona şu duada bulundu:
“Allah, sadaka olarak verdiğini de, kendin için bıraktığını da sana mübarek kılsın!”
Bu dua bereketiyle Hz. Abdurrahman’ın serveti o kadar çoğaldı ki, vefat ettiğinde hanımlarından birisine düşen sekizde bir miras, 160 bin dirhemdi.
Onun peşinden Âsım bin Adiyy de 100 vesak (yaklaşık 20 ton) hurma getirip Allah Resûlü’ne teslim etti. Peygamberimiz ona da duada bulundu. Bu kadar büyük bir sadaka karşısında şaşkına dönen münafıklar, bu güzel davranışa kendilerine göre bir kulp taktılar,
“Bunların yaptığı, gösterişten başka bir şey değildir.” diye laf attılar.
Ebû Akîl oradaydı. Eve gitti, bir miktar hurmayla döndü. “Yâ Resûlallah!” diye söze başladı,
“Önceki akşam ücret karşılığında bir hurma bahçesini suladım. İki sa’ (ölçek) hurma kazandım. Birisini aileme bıraktım, bir ölçeğini de Allah yolunda harcamanız için size getirdim.” dedi ve Resûlullah’a (a.s.m.) uzattı.
Peygamberimiz de yığının üzerine dökmesini söyledi.
Ebû Akîl, kazancının ve elinde olanının yarısını vermişti. Ancak bu kadar yapabilmişti. Bununla, imkânı nispetinde en büyük yardımı yapmış oluyordu. Bu sebeple, kalbi müsterihti; elinde harmanlar dolusu hurma da olsa, yarısını vermeye hazırdı.
Ebû Akîl’in bu mütevazi hareketini geriden gözetleyen münafıklar yine rahat durmadılar. Gülmeye başladılar. Alaylı bir tavırla,
“Ebû Akîl, diğer zenginlerle birlikte anılmak için bir sa’ hurma getirdi. Allah, Ebû Akîl’in getirdiği bu hurmaya muhtaç mıdır ki?!” diye söylenmeye başladılar.[2]
Ebû Akîl, münafıkların bu sataşmaları üzerine üzüldü, fakat cevap da veremedi. Bu üzüntü içinde bulunuyorken, Hz. Cebrail şu mealdeki âyet-i kerimeyi vahyetti:
“İçlerinden gelerek sadaka veren müminleri ve güçlerinin yettiğinden fazla veremeyenleri ayıplayanları ve onlarla alay edenleri Allah maskaraya çevirir. Onlar için can yakıcı bir azap vardır!”[3]
Cenâb-ı Hak, Ebû Akîl’i ve diğer sahabileri müdafaa ederken, münafıkları mahcup ve perişan ediyordu.
Peygamberimizin irtihâlinden sonra yalancı peygamber olarak boy gösterenler arasında Müseylime başı çekiyordu. Hz. Ebû Bekir hiç vakit geçirmeden, bu kendini bilmez cüretkârlara haddini bildirmek istedi.
Büyük bir kuvveti Müseylime’nin üzerine gönderdi. Müseylime, Arabistan’ın doğu kısmında bulunan Yemâme’de yaşıyordu. Yemâme Savaşı’na katılan pekçok sahabi vardı.
Ebû Akîl de bu mücahit ordunun içinde yer alıyordu.Ebû Akîl, Allah düşmanı bu gözü dönmüşlerin hesabını görmek için sabırsızlanıyordu. Gayet atik ve cesur bir bünyeye sahip olan Hz. Ebû Akîl, ne yazık ki, hücum esnasında ilk yaralanan mücahit oldu.
Bir düşman oku fırlayıp gelerek omuzu arasına saplandı. Ok iç organlarına temas etmediği için ölümüne sebep olmadı. Sadece sol tarafı felç oldu. Arkadaşları oku çıkardılar, kendisini de çadıra çektiler. Vakit öğleden önceydi…
Bu arada savaş iyice kızışmıştı. Bir ara düşman kuvvetleri baskın gelerek İslam askerini dağıtmaya çalışıyorlardı.
O sırada Ebû Akîl, yerinden kımıldayamayacak kadar ağır yaralıydı. Yerinden kalkamıyordu. Müslümanlar kaçışıp çadırların arasından geçiyorlardı.
Bu duruma tahammül edemeyen Ma’n bin Adiyy (r.a.), Ensar’a şöyle bağırıyordu:
“Allah’tan korkun, Allah’tan korkun! Siperinizi terk etmeyin, düşmanın üzerine dönün!”
Hz. Ma’n, düşmana tekrar hücum etmek için acele ediyor,
“Bu tarafa gelin, bu tarafa gelin.” diye sesleniyordu.
Sonunda Ensar teker teker ayrılıp bir araya toplandılar.Hz. Ma’n’in sesini duyan Ebû Akîl, onlara katılmak için ayağa kalkmak istedi. Fakat ayakta duracak hâlde olmadığı iyice belliydi.
“Ey Ebû Akîl, ne yapıyorsun? Sen savaşamazsın!”
Ebû Akîl,
“Görmüyor musunuz, beni çağırıyorlar?!” dedi.
“O, Ensar’ı çağırıyor, yaralıları değil.” demeleri üzerine,
Ebû Akîl,
“Ben de Ensar’danım, sürünerek de olsa davete icabet edeceğim ve peşlerinden gideceğim.” dedi, kendini topladı, belini bağlayarak ayağa kalktı.
Kılıcını da sağ eline aldı, arkadaşlarının arasına gitti. Kendisini sapasağlam hissediyordu. Yarasını beresini unutmuştu. İslam ordusunun mağlup olmasını tahayyül edemiyordu.
Arkadaşlarına şöyle şevk veriyordu:
“Ey Ensar! Huneyn günü düşmanın üzerine tekrar dönüp zaferi kazandığınız gibi tekrar dönün, onlara göz açtırmayın!”
Bunun üzerine Ensar’ın hepsi toplanıp İslam ordusunun önünde yer aldılar. Büyük bir şecaatle düşmana hücuma geçtiler, onları kendi bahçelerinin duvarına kadar sürüp sıkıştırdılar. Orada iki ordu birbirine girdi, sadece kılıçlar inip kalkıyordu.
Ebû Akîl’in bundan sonraki durumunu Abdullah bin Ömer şöyle anlatıyor:
“Bir ara gözüm Ebû Akîl’e ilişti. Yaralı olan kolu, omuzundan ayrılmış, yere düşmüştü. Bundan başka, hepsi de öldürücü olan 14 yara daha almıştı.
Sonunda Allah düşmanı Müseylime de vuruldu.
“Savaştan sonra Ebû Akîl’in yanına vardım, son nefesini veriyordu.
‘Ey Ebû Akîl!’ dedim.
Peltek bir dille, ‘Buyur!’ diye cevap verdi ve hemen savaşı kimin kazandığını sordu.
‘”Müjde sana!’ dedim, sesimi yükselterek,
‘Allah düşmanı gebertildi!’“
Bu müjde üzerine parmağını yukarı kaldırdı. ’Elhamdülillah!’ diyebildi ve ruhunu teslim etti.
“Medine’ye döndüğümüzde olanları babama anlattım. Babam,
‘Allah rahmet etsin! O hep şehitlik isteyip duruyordu.
Ve ben onu tanıyalıberi o, Peygamber Ashâbı’nın en seçkinlerinden ve İslam’a ilk girenlerdendi.’ dedi.”[4]Allah onlardan razı olsun!____________________________________[1]Tabakât, 3: 473-4.[2]Üsdü’l-Gàbe, 5: 257; Sîre, 4: 196; İbni Kesîr, 2: 375[3]Tevbe Sûresi, 79.[4]Tabakât, 3: 474-475.
Mus'ab İbn Ümeyrin Peygamber (s.a.v.)sevgisi
Canı pahasına
Ebu'l-Esved diyor : Urve İbn Zübeyr... şöyle dedi:
Cümah oğullarından Übeyy İbn Halef daha Mekke'de iken Rasûlullah (s.a.) ı öldüreceğine yemîn etmişti. Onun bu yemîni Rasûlullah (s.a.) a ulaşınca Efendimiz;
"inşâallah onu ben öldürürüm", buyurmuşlardı.
Uhud günü olunca Übeyy miğfer giymiş olarak geldi.
Şöyle diyordu;
"Eğer Muhammed kurtulursa ben kurtulamam".
Übeyy, öldürmek maksadıyla Rasûlullah (s.a.) a hamle yaptı. Abdüddâr oğullarının kardeşi Mus'ab İbn Ümeyr bedeniyle Rasûlullah (s.a.) ı korumak üzere Übeyy'i karşıladı ve şehîd oldu..
(İbn-i Kesir Tefsiri, Âl-i İmrân,153)
Sa'd b. Muaz (r.a.)Peygamber (s.a.v.)sevgisi
Sa'd b. Muaz, Ensar'ın ulularındandı. Mus'ab dergahında gelip iman etmiş ve ardından da Müslümanlığı en kâmil mânâda temsile koyulmuştu.
Hendek'te, Allah Rasulü'nün önünde, göğsünü siper etmiş savaşırken, talihsiz bir ok gelip şah damarına saplanmıştı ve o gün çok kan kaybetmişti.
Allah Rasulü Sa'd b. Muaz'a ayrı bir önem veriyordu. Hastalığı esnasında onu birçok defalar ziyaret etti.
Gel gör ki, Sa'd b. Muaz aldığı bu derin ve onulmaz yara sebebiyle her gün ahirete biraz daha yaklaşıyordu.
Acı haberi Cibril ulaştırdı.
'Sa'd b. Muaz'ın vefatıyla arş lerzeye geldi' dedi.
Allah Rasulü yerinden fırladığı gibi koşmaya başladı. Sahabi de ardından koşuyordu.. kimisinin ridası düşüyor, kimisinin takunyası ayağından fırlıyordu. Allah Rasulü'ne yetişmek adeta mümkün olmuyordu.
'Bizi yordun Ya Rasulallah' dediler.
Niçin bu kadar acele edildiğini bilemediklerinden böyle diyorlardı.
Allah Rasulü acelesinin sebebini izah etti:
'Melekler bizden önce yetişir, Hanzala'yı yıkadıkları gibi Sa'd'ın cenazesini de yıkarlar ve biz bu pâyeden mahrum kalırız diye korktum ve onun için acele ettim' dedi.
Cenaze namazında Allah Rasulü ayaklarının ucuna basarak yürüyordu.. sebebini soranlara,
'O kadar çok melek var ki, adım atacak yer bulamıyorum'
(Buhari, Menakıbu'l-Ensar, 12; Müslim, Fezailu's-Sahabe 123,125; Tirmizi, Menakib, 3847; Mecmau'z-Zevaid, 9/308-310; Üsdü'l-Gâbe, 2/221-225; Zehebi, Siyeri A'lâmi'n-Nübela, 1/287, 294) diyordu.
Hz.Hanzala (r.a.)Peygamber (s.a.v.)sevgisi
Sahabe-i kiramdan Hanzala henüz evlenmişti.
Ve Uhud'a da yıkanamadan çıkmıştı.. derken Uhud'da şehid oldu. İslam ordusu geri dönünce hanımı gelip Allah Rasulü'ne durumu sordu. İki Cihan Serveri cevap verdi:
'Birinci kat semada teneşir tahtası kuruldu.. ve Hanzala'nın na'şı orada melekler tarafından yıkandı..' (Müstedrek, 3/204)
Hanzala ki cihad emrini duyunca hanımını yatakta bırakıp koşmuştu. Yıkanmaya dahi vakit bulamamıştı.. evet, Allah Rasulü'nün emrine itaatta bu zirveyi tutanlara, Cenab-ı Hakk ayrı bir teveccühte bulunuyor ve Hanzala'nın na'şı meleklerce yıkanıyordu.
Sa'd b. Rebî (r.a.) Peygamber (s.a.v.) Sevgisi
Sa'd b. Rebî (radıyallâhu anh), aldığı yaralarla şehit olmak üzeredir. Son anını yaşarken, sözleri şunlardan ibaret:
"Allah Resûlü'ne selâmımı söyleyin. Yemin ederim şu anda Uhud'un ardından Cennet kokusunu duyuyorum. Kavmime de söyleyin, onlardan bir fert hayatta kaldığı müddetçe, Resûlullah'a bir şey olursa, Allah (celle celâluhu) karşısında bunun hesabını veremezler, bunu çok iyi bilsinler!"
İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-nihâye, 4/39.
Örnek Hayatlar / Ashâb-ı Kirâm · Marifet Petekleri