Arama

Başlık ve içerikte ara

Âyinelik vazifesi

7 dk

İnsan; Allah'ın kâinatta tecelli eden
bütün esmâsının cilvesine mazhardır

İnsan,

Hâlık-ı Kâinat'ın esmâsının nihayetsiz tecellîlerine bir âyine olduğu için, kuvâlarına nihayetsiz bir istidat verilmiş.

(RNK.26.MEKTUP)

İnsan ve insanın hayatı,

esmâ-i İlâhiye'nin tecelliyâtına bir tarladır.

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

İnsan öyle bir nüsha-i câmiadır ki,

Cenâb-ı Hak, bütün esmâsını,insanın nefsiyle insana ihsas ediyor.

İnsan, üstünde nakışları görünen esmâ-i İlâhiye'ye âyinedarlık eder.

İnsanın mâhiyet-i câmiasında nakışları zâhir olan yetmişten ziyâde esmâ vardır.

(RNK.33.SÖZ)

Hem insan ruh, kalb, akıl cihetiyle ve hayat ve letâif sahifeleriyle Hayy, Kayyûm ve Muhyî gibi ne kadar esmâ-i kudsiye-i nuraniyeyi okur ve okutturur.

(RNK.32.SÖZ)

Ey insan! Kendini oku!

İnsan,üstünde nakışları görünen

esmâ-i İlâhiyeye âyinedarlık eder.

Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku.

Yoksa hayvan ve câmid hükmünde insan olmak ihtimali var.

İnsan, üç cihetle esmâ-i İlâhiyeye bir âyinedir.

Birinci vecih:

Gecede zulümat nasıl nuru gösterir.

Öyle de,

insan, zaaf ve acziyle, fakr ve hâcâtıyla, naks ve kusuruyla

bir Kadîr-i Zülcelâl'in kudretini, kuvvetini, gınâsını, rahmetini bildiriyor,ve hâkezâ, pek çok evsâf-ı İlâhiye'ye bu suretle âyinedarlık ediyor.

Hattâ hadsiz aczinde ve nihayetsiz zaafında, hadsiz a'dâsına karşı bir nokta-i istinad aramakla,vicdan daima Vâcibü'l-Vücuda bakar.

Hem nihayetsiz fakrında, nihayetsiz hâcâtı içinde, nihayetsiz maksatlara karşı bir nokta-i istimdad aramaya mecbur olduğundan, vicdan daima o noktadan bir Ganiyy-i Rahîm'in dergâhına dayanır. Dua ile el açar.

Demek her vicdanda şu nokta-i istinad ve nokta-i istimdad cihetinde iki küçük pencere, Kadîr-i Rahîm'in bârgâh-ı rahmetine açılır, her vakit onunla bakabilir.

İkinci vecih âyinedarlık ise:

İnsana verilen nümuneler nev'inden cüz'î ilim, kudret, basar, sem', mâlikiyet, hâkimiyet gibi cüz'iyatla,Kâinat Mâliki'nin ilmine ve kudretine, basarına, sem'ine, hâkimiyet-i rububiyetine âyinedarlık eder, onları anlar, bildirir.

Meselâ, "Ben nasıl bu evi yaptım ve yapmasını biliyorum ve görüyorum ve onun mâlikiyim ve idare ediyorum.

Öyle de, şu koca kâinat sarayının bir ustası var.

O usta onu bilir, görür, yapar, idare eder," ve hâkezâ...

Üçüncü vecih âyinedarlık ise:

İnsan, üstünde nakışları görünen esmâ-i İlâhiyeye âyinedarlık eder.

Otuz İkinci Sözün Üçüncü Mevkıfının başında bir nebze izah edilen insanın mahiyet-i câmiasında nakışları zâhir olan yetmişten ziyade esmâ vardır.

Meselâ,

yaratılışından Sâni, Hâlık ismini

ve hüsn-ü takviminden Rahmân ve Rahîm isimlerini

ve hüsn-ü terbiyesinden Kerîm, Lâtif isimlerini,

ve hâkezâ,

bütün âzâ ve âlâtıyla, cihazat ve cevarihiyle, letâif ve mâneviyâtıyla,

havas ve hissiyatıyla ayrı ayrı esmânın ayrı ayrı nakışlarını gösteriyor.

Demek nasıl esmâda bir İsm-i Âzam var;

öyle de, o esmânın nukuşunda dahi bir nakş-ı âzam var ki,

o da insandır.

Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku.

Yoksa hayvan ve câmid hükmünde insan olmak ihtimali var.

(RNK.33.SÖZ)

Bana bir âyine olsun ve o âyinede cemâlimi göreyim

Cenâb-ı Hak, insanı, kâinata câmi bir nüsha ve on sekiz bin âlemi hâvi

şu büyük âlemin kitabına bir fihrist olarak yaratmıştır.

Ve Esmâ-i Hüsnâ'dan herbirisinin tecellîgâhı olan herbir âlemden bir örnek, bir nümune, insanın cevherinde vedîa bırakmıştır.

Eğer insan, maddî ve mânevî herbir uzvunu Allah'ın emrettiği yere sarf etmekle hamdin şubelerinden olan şükr-ü örfîyi îfa ve şeriate imtisal ederse, insanın cevherinde vedîa bırakılan o örneklerin herbirisi, kendi âlemine bir pencere olur.

İnsan, o pencereden, o âleme bakar ve o âleme tecellî eden sıfatla o âlemden tezahür eden isme bir mir'at ve bir âyine olur.

O vakit insan, ruhuyla, cismiyle âlem-i şehadet ve âlem-i gayba bir hülâsa olur ve her iki âleme tecellî eden, insana da tecellî eder.

İşte bu cihetle, insan, sıfât-ı kemâliye-i İlâhiye'ye

hem mazhar olur, hem muzhir olur.

Nitekim Muhyiddin-i Arabî,

كُنْتُ كَنْزًا مَخْفِيًّا فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِيَعْرِفُونِى

hadîs-i şerifinin beyanında,

"Mahlûkatı yarattım ki, Bana bir âyine olsun ve

o âyinede cemâlimi göreyim" demiştir.

(RNK.İŞÂRÂT-ÜL ÎCAZ)

Musibetler, Esmâ-i Hüsnâ'nın nakışlarını
insan üzerinde göstermek içindir

Sâni-i Zülcelâl, Fâtır-ı Bîmisal, zîhayata göz, kulak, akıl,kalb gibi havâs ve letâifle murassâ olarak giydirdiği vücut gömleğini,Esmâ-i Hüsnâ'nın nakışlarını göstermek için,çok hâlât içinde çevirir, çok vaziyetlerde değiştirir.

Elemler, musibetler nev'inde olan keyfiyat,bazı esmâsının ahkâmını göstermek için lemeât-ı hikmet (hikmet pırıltıları) içinde bazı şuâât-ı rahmet (rahmet ışınları)ve o şuâât-ı rahmet içinde lâtif güzellikler vardır.

(RNK.26.SÖZ)

İnsan,Esmâ-i İlâhiye'nin ayrı ayrı nakışlarını
kendinde göstermektedir

İnsan,kendi acz-i mutlakıylaHâlık'ının kudret-i mutlakasını ve derecâtını ve aczin dereceleriyle kudretin mertebelerini hissetmektir.

Ve fakr-ı mutlakıyla rahmetini ve rahmetinin derecelerini idrak etmek ve zaafıyla O'nun kuvvetini anlamaktır.

Ve hâkezâ,

noksan sıfatlarıyla Hâlık'ının evsâf-ı kemâline mikyasvâri âyine olmak...

Gecede nurun daha ziyade parlamasına nazaran, gece zulmetinin elektrik lâmbalarını göstermeye mükemmel bir âyine olduğu gibi,

insan dahi böyle nâkıs sıfatlarıyla kemâlât-ı İlâhiye'ye âyinedarlık eder.

Âyinedarlığın iki yüzü var:

Birisi:

Esmâ-i İlâhiye'nin ayrı ayrı nakışlarını kendinde göstermektir.

Adeta insan, câmiiyetiyle kâinatın küçük bir fihristesi ve bir misal-i musağğarası hükmünde olup, umum esmânın nakışlarını gösteriyor.

İkinci yüzü:

Şuûnât-ı İlâhiye'ye âyinedarlık eder.

Yani, kendi hayatıyla Zât-ı Hayy-ı Kayyûm'un hayatına işaret ettiği gibi,kendi hayatında inkişaf eden sem' ve basar gibi duyguların vasıtasıyla,Zât-ı Hayy-ı Kayyûm'un sem' ve basar gibi sıfatlarına âyinedarlık eder, bildirir.

(RNK.30.LEM'A)

Esmâ-i kudsiye-i İlâhiye'nin bütün tecelliyâtının
aksamını tadarak elde edilen îmân

Siz dahi tatmakla tanıyarak îmân getirmelisiniz.

Bununla insan, insan olur.

Ey sersem nefsim ve ey pürheves arkadaşım!

Âyâ, zannediyor musunuz ki, vazife-i hayatınız

yalnız terbiye-i medeniye ile güzelce muhafaza-i nefis etmek, ayıp olmasın, batın ve fercin hizmetine mi münhasırdır?

Yahut, zannediyor musunuz ki, hayatınızın makinesinde derc edilen

şu nazik letâif ve mâneviyat

ve şu hassas âzâ ve âlât

ve şu muntazam cevarih ve cihazat

ve şu mütecessis havas ve hissiyatın

gaye-i yegânesi, şu hayat-ı fâniyede nefs-i rezilenin,hevesât-ı süfliyenin

tatmini için istimaline mi münhasırdır?

Hâşâ ve kellâ!

Belki, vücudunuzda şunların yaratılması ve fıtratınızda bunların gaye-i idhali, iki esastır:

Biri:

Cenâb-ı Mün'im-i Hakikî'nin bütün nimetlerinin herbir çeşitlerini size ihsas ettirip şükrettirmekten ibarettir.

Siz de hissedip şükür ve ibadetini etmelisiniz.

İkincisi:

Âleme tecellî eden esmâ-i kudsiye-i İlâhiye'nin bütün tecelliyâtının aksamını, birer birer, size o cihazat vasıtasıyla bildirip tattırmaktır.

Siz dahi tatmakla tanıyarak îmân getirmelisiniz.

İşte, bu iki esas üzerine kemâlât-ı insaniye neşvünemâ bulur.

Bununla insan, insan olur.

(RNK.11.SÖZ)

İnsan; ilim, irade, kudret itibarıyla
Cenâb-ı Hakk'ın tecellîsine mazhardır

Bütün mahlûkat—bilhassa insanlarda—ferdî olsun, nevî olsun, şerif olsun, hasis olsun; ilim, irade, kudret itibarıyla Cenâb-ı Hakk'ın tecellîsine mazhardır.

Herbirşey, herbir insan, "Allah yanımdadır" diyebilir.

Bilhassa insanın zaafı, fakrı, aczi nisbetinde Cenâb-ı Hakk'ın kurbiyeti ve herbir şeyin Cenâb-ı Hak ile münasebeti olmakla beraber, o da münasebettardır.

Ve gayr-ı mütenahi acz ve fakrı olan insan,

gayr-ı mütenahi kudret ve gınâ ve azameti olan

Cenâb-ı Hak ile münasebeti ne kadar lâtiftir!

(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)

İnsan, sıfât-ı kemâliye-i İlâhiye'ye
hem mazhar olur, hem muzhir olur.

Mahlûkatı yarattım ki, Bana bir âyine olsun

ve o âyinede cemâlimi göreyim.

Hamdin en meşhur mânâsı, sıfât-ı kemâliyeyi izhar etmektir.

Şöyle ki:

Cenâb-ı Hak, insanı, kâinata câmi bir nüsha ve

on sekiz bin âlemi hâvi şu büyük âlemin kitabına

bir fihrist olarak yaratmıştır.

Ve Esmâ-i Hüsnâ'dan herbirisinin tecellîgâhı olan herbir âlemden bir örnek, bir nümune, insanın cevherinde vedîa bırakmıştır.

Eğer insan, maddî ve mânevî herbir uzvunu Allah'ın emrettiği yere sarf etmekle hamdin şubelerinden olan şükr-ü örfîyi îfa ve şeriate imtisal ederse,insanın cevherinde vedîa bırakılan o örneklerin herbirisi, kendi âlemine bir pencere olur.

İnsan, o pencereden, o âleme bakar ve o âleme tecellî eden sıfatla o âlemden tezahür eden isme bir mir'at ve bir âyine olur.

O vakit insan, ruhuyla, cismiyle âlem-i şehadet ve âlem-i gayba bir hülâsa olur ve her iki âleme tecellî eden, insana da tecellî eder.

İşte bu cihetle, insan, sıfât-ı kemâliye-i İlâhiye'ye

hem mazhar olur, hem muzhir olur.

Nitekim Muhyiddin-i Arabî,

كُنْتُ كَنْزًا مَخْفِيًّا فَخَلَقْتُ الْخَلْقَ لِيَعْرِفُونِى

hadîs-i şerifinin beyanında,

"Mahlûkatı yarattım ki, Bana bir âyine olsun ve o âyinede cemâlimi göreyim" demiştir.

(RNK.İŞÂRÂT-ÜL ÎCAZ)

Sen nasıl bir güneşin âyinesi olduğunu bundan bil

Evet, nasıl bir çiçek, güneşin küçücük bir âyinesidir.

Şu koca güneş dahi, gök denizinde,Şems-i Ezelî’nin Nur isminden tecellî eden bir lem'anın katre-misal bir âyinesidir.

Ey kalb-i insanî!

Sen nasıl bir güneşin âyinesi olduğunu bundan bil.

Bu şartı yaptıktan sonra kemâlini bulursun.

(RNK.24.SÖZ)

Risale-i Nur Külliyatı / Allah için Hayat · Marifet Petekleri

İlgili yazılar