İlim-Esmâ-i İlâhiye
Herbir kemâlin, herbir ilmin, herbir terakkiyâtın,
herbir fennin bir hakikat-i âliyesi var ki
o hakikat bir ism-i İlâhîye dayanıyor
Herbir kemâlin,
herbir ilmin,
herbir terakkiyâtın,
herbir fennin
bir hakikat-i âliyesi var ki, o hakikat bir ism-i İlâhîye dayanıyor.
Pek çok perdeleri ve mütenevvi tecelliyâtı ve muhtelif daireleri bulunan
o isme dayanmakla,
o fen,
o kemâlât,
o san'at
kemâlini bulur, hakikat olur.
Yoksa, yarım yamalak bir surette, nâkıs bir gölgedir.
(RNK.20.SÖZ)
Herbir mevcut,
O'nun kemâlâtını zikreder,cemâlini gösterir
Herbir isminde gizli mânevî defineler ve mahfî letâif var.
Ezel-Ebed Sultanı olan Sâni-i Zülcelâl, nihayetsiz kemâlâtını ve nihayetsiz cemâlini görmek ve göstermek istemiştir ki,
şu âlem sarayını öyle bir tarzda yapmıştır ki,
herbir mevcut
pek çok dillerle O'nun kemâlâtını zikreder,
pek çok işaretlerle cemâlini gösterir.
Herbir isminde
ne kadar gizli mânevî defineler
ve herbir ünvan-ı mukaddesesinde ne kadar mahfî letâif
bulunduğunu, şu kâinat bütün mevcudatıyla gösterir.
Ve öyle bir tarzda gösterir ki, bütün fünun, bütün desâtiriyle, şu kitab-ı kâinatı zaman-ı Âdem'den beri mütalâa ediyor.
Halbuki o kitap esmâ ve kemâlât-ı İlâhiyeye dair ifade ettiği mânâların ve gösterdiği âyetlerin öşr-ü mişarını (yüzde birini)daha okuyamamış.
(RNK.31.SÖZ)
Ey insan! Kendini oku!
İnsan,üstünde nakışları görünen
esmâ-i İlâhiyeye âyinedarlık eder.
Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku.
Yoksa hayvan ve câmid hükmünde insan olmak ihtimali var.
İnsan, üç cihetle esmâ-i İlâhiyeye bir âyinedir.
Birinci vecih:
Gecede zulümat nasıl nuru gösterir.
Öyle de,
insan, zaaf ve acziyle, fakr ve hâcâtıyla, naks ve kusuruyla
bir Kadîr-i Zülcelâl'in kudretini, kuvvetini, gınâsını, rahmetini bildiriyor,ve hâkezâ, pek çok evsâf-ı İlâhiye'ye bu suretle âyinedarlık ediyor.
Hattâ hadsiz aczinde ve nihayetsiz zaafında, hadsiz a'dâsına karşı bir nokta-i istinad aramakla,vicdan daima Vâcibü'l-Vücuda bakar.
Hem nihayetsiz fakrında, nihayetsiz hâcâtı içinde, nihayetsiz maksatlara karşı bir nokta-i istimdad aramaya mecbur olduğundan, vicdan daima o noktadan bir Ganiyy-i Rahîm'in dergâhına dayanır. Dua ile el açar.
Demek her vicdanda şu nokta-i istinad ve nokta-i istimdad cihetinde iki küçük pencere, Kadîr-i Rahîm'in bârgâh-ı rahmetine açılır, her vakit onunla bakabilir.
İkinci vecih âyinedarlık ise:
İnsana verilen nümuneler nev'inden cüz'î ilim, kudret, basar, sem', mâlikiyet, hâkimiyet gibi cüz'iyatla,Kâinat Mâliki'nin ilmine ve kudretine, basarına, sem'ine, hâkimiyet-i rububiyetine âyinedarlık eder, onları anlar, bildirir.
Meselâ, "Ben nasıl bu evi yaptım ve yapmasını biliyorum ve görüyorum ve onun mâlikiyim ve idare ediyorum.
Öyle de, şu koca kâinat sarayının bir ustası var.
O usta onu bilir, görür, yapar, idare eder," ve hâkezâ...
Üçüncü vecih âyinedarlık ise:
İnsan, üstünde nakışları görünen esmâ-i İlâhiyeye âyinedarlık eder.
Otuz İkinci Sözün Üçüncü Mevkıfının başında bir nebze izah edilen insanın mahiyet-i câmiasında nakışları zâhir olan yetmişten ziyade esmâ vardır.
Meselâ,
yaratılışından Sâni, Hâlık ismini
ve hüsn-ü takviminden Rahmân ve Rahîm isimlerini
ve hüsn-ü terbiyesinden Kerîm, Lâtif isimlerini,
ve hâkezâ,
bütün âzâ ve âlâtıyla, cihazat ve cevarihiyle, letâif ve mâneviyâtıyla,
havas ve hissiyatıyla ayrı ayrı esmânın ayrı ayrı nakışlarını gösteriyor.
Demek nasıl esmâda bir İsm-i Âzam var;
öyle de, o esmânın nukuşunda dahi bir nakş-ı âzam var ki,
o da insandır.
Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku.
Yoksa hayvan ve câmid hükmünde insan olmak ihtimali var.
(RNK.33.SÖZ)
Risale-i Nur Külliyatı / İlim · Marifet Petekleri