Esmâ-i İlâhiye
Kim bunları sayarsa cennete girer
HADİS-İ ŞERİF:
Rasûlüllah (a.s.m) şöyle buyurmuştur:
"Allah'ın doksan dokuz ismi vardır.
Kim bunları sayarsa cennete girer."
'Allah'ın isimlerini saymaktan kasıt, onlarla vasıflanmak ve onların gerektirdiği ahlak ile ahlaklanmaktır.'
(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.785-786)
Behâeddîn-i Buhârî hazretleri şöyle anlatır
"Allahü teâlânın doksan dokuz ismi vardır.
Kim onları sayarsa, Cennet'e girer."
buyurulan bu hadîs-i şerîfteki
- "Ahsa" kelimesinin bir mânâsı, saymaktır.
- Diğer bir mânâsı ise, bu ism-i şerîfleri öğrenip, bilmektir.
- Bir mânâsı da, bu esmâ-i şerîfenin mûcibince amel etmektir.
Meselâ "Rezzâk" ismini söylediği zaman, rızkı için aslâ endişe etmemeli.
"Mütekebbîr" ismini söyleyince,
Allahü teâlânın azametini ve kibriyâsını düşünmelidir."
İnsandaki Esmâ-İlâhiye tecellileri
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Biz insanlar duvardaki resimlere benzeriz,
bizi resmedenin ışığı vurunca canlanırız.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.458)
Kişi, Hakk'a karşı yokluk ve muhtaçlığı ile seçkinleşir, yükselir.
Bir kimseye, Âdem gibi, melekler secde etmedikçe,
o kimse, "Hakk'ın güzel isimleri âlemi"ne girip, bilgin olmaz.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.257)
Sen öyle mahluksun ki, senin varlığın da, yokluğun da hep O'dur. Sevincinin de, gamının da sermayesi hep O'dur.
Sen de görecek göz yok ki, bakıp da O'nu, O'nun eserini göresin.
Bütün varlığında O'nun sanatı,O'nun kudreti görülmektedir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.262)
Bizim gözümüze bak, Hakk'ın cemâlini gör.
Çünkü, bu göz bildiğiniz göz değildir, hakikat gözüdür.
Yakîn, gerçek iman nuruyla parıldayan bir gözdür.
Hatta, Hakk da cemâlini bizde görür.
Bunu fazla açıklama ki kanım yere akmasın.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4)
İbadetlerle, iyiliklerle, bedende tertemiz, lekesiz, saf bir hale gelen can, sevgiliye ayna tutulmuş, hatta kendisi sevgiliye ayna olmuştur.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.211)
Ey gönül; beşeriyet hâlinden, insanlıktan vazgeç de melek ol! Melek huylu olmazsa insanın hayvandan ne farkı vardır!
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.280)
Âşık ay gibidir.
Yıldızın arasında pırıl pırıl parlar, görünür.
Şunu iyi bil ki, balçıktan yaratıldığı halde tecelli ile mest olan Hakk âşığı "aya" bile kılavuz olur, yol gösterir.
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.228)
İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;
Kâmil insan Allahü Teâlâ'nın her ismini taşıyıcıdır.
(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.617-628)
Esmâ-i İlâhiye ile mahlûkâtı okumak
İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;
Mahlûkat, ancak
yüce Hakk'ın cemaline, güzelliğine aynadır.
Tamamı ile âlem,
şanı büyük Vacib Zat'ın sıfatlarının mazharları ve isimlerinin tecelligâhlarıdır.
Esma ve sıfat kemalâtının dahi, aynalarıdır.
(MEKTUBÂT-I RABBANÎ 512.MEKTUP)
İmam Gazâli (r.a) diyor ki;
Hakkı bilen, herşeyde O'nu görür.
Çünkü herşey O'ndan, O'nunla ve O'nun içindir.
Gördüğü her zerrede O'nu müşâhede edemeyen,
O'nu bilmemiş sayılır.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.1.S.801}
Mevlâna (r.a) diyor ki;
Güzeller güzeli pâdişah yüzünü açmış, yarattığı eserlerde kendini gösteriyor. Fakat, onu görecek göz nerede?
(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.242)
Esmâ-ül Hüsnâ
Ey akılların idrakinden âciz kaldığı yüceler yücesi olan MÜTEÂL !
Ey büyüklük ve yücelik kendisine mahsûs olan MÜTEKEBBİR !
Ey kudreti dâima üstün gelen AZÎZ !
Ey dâimâ gâlib ve üstün olan KÂHİR !
Ey her şeye gücü yeten KÂDİ̇R !
Ey her şeye gücü yeten MUKTEDİR !
Ey çok ihsân edici olan VEHHAB !
Ey şânı pek yüce ve ihsânı bol olan MECÎD !
Ey bütün mevcûdatı varlıkta tutan MUKÎM !
Ey mevcûdât kendisiyle varlıkta kalan KAYYÛM !
Ey tek ve bir olan FERD !
Ey tek olan EHAD !
Ey eşi ve benzeri olmayıp tek olan VİTR !
Ey her şeyi ezelden bilen ALÎM !
Ey gizli âşikâr her şeyi bilen ALLÂM !
Ey mahlûkâtını çok seven ve onlar tarafından sevilen VEDÛD !
Ey sâlih ve makbûl kullarını çok seven ve onlar tarafından da çok sevilen HABÎB !
Ey kulları tarafından çok sevilen ve nihâyetsiz muhabbete lâyık olan MAHBÛB !
Ey azâmet ve heybeti nihâyet derecede olan AZÎM !
Ey pek büyük olan KEBÎR !
Ey her şeyden yüce olan MÜTEÂL !
Ey dilediğini dilediği şekilde üstün kılan MUFADDIL !
Ey çok şefkatli olan RAÛF !
Ey kullarına çok merhamet ve şefkat eden HANNÂN !
Ey sonsuz ihsân ve iyiliklerde bulunan MENNÂN !
Ey amellerin karşılığını hakkıyla veren DEYYÂN
Ey nihâyet derecede temiz ve pâk olan TÂHİ̇R !
Ey her şeyi maddî ve ma'nevî kirlerden temiz kılan MUTAHHİR !
Ey mukaddes ve pâk olan KUDDÛS !
Ey delilleriyle varlığı apaçık olan ZÂHİR !
Ey dilediğini dilediği şekilde âşikâr eden MUZHİR !
Ey gerçek adâlet sâhibi olan ADL !
Ey adâlet ve hikmetle hükmeden HAKEM !
Ey her işi hikmetli olan HAKÎM !
Ey her türlü icrââtı nihâyetsiz hikmet ve adâlet, hak ve hakîkat üzere olan HAKK !
Ey iyiliği emredip, günâhları yasaklamakla kullarının saadetini isteyen TÂLİB !
Ey kulları tarafından çok arzu edilen MATLÛB !
Ey her şeyi kendi hâline bırakmadan koruyup gözeten HAFÎZ !
Ey her şeyi muhafaza edip koruyan HÂFIZ !
Ey maddî-ma'nevî hastalıklara şifâ ve dertlilere dermân veren TABÎB !
Ey her hastalığa şifâ veren ŞÂFÎ !
Ey sıhhat ve âfiyet, huzûr ve saadet veren MUÂFİ !
Ey kullarını her türlü musibetten kurtaran MÜNCÎ !
Ey bütün korkulardan emîn kılan MÜ'MİN !
…….
Bazı isimlerin âlemde tecellisi
ALLAH (C.C.) "Allah ki Ondan başka İlah yoktur."
Esma-i Hüsna'nın ve Allah'ın mükemmel sıfatlarının tamamını ifade eden "ALLAH" ismi Allah'ın Zatına ait bir isimdir. Bu nedenle Allah ismi İsm-i Azam'dır denilmiştir.
Diğer isimler sadece ifade ettikleri manalara işaret eder, "ALLAH" ismi ise bütün güzel isimleri ve bütün mükemmel sıfatları ifade eder. Bu yüzden bu mübarek isim Cenab-ı Hakk'ın zatına işaret etmekle birlikte Uluhiyetinin de unvanıdır.
Bütün bunlara dayanarak diyebiliriz ki, "La ilahe illallah" sözü Esma-i Hüsna'nın sayısınca sözleri içerir.
Mesela; "La hâlıka illallah, La Kerime, La Râzıka,
La Kayyûma illallah" gibi...
Maneviyatta ilerlemiş bir kişi bu mübarek kelimeyi söylerken içindeki binlerce kelimeleri de söylemiş olur.
Bu sebeple "ALLAH" isminin âleme tecellisi üzerinde düşünen bir kişi bütün isimlerin âleme tecellilerini her varlıkta tek tek görür, hisseder.
RAHMAN (C.C.)
Cenab-ı Hak bizim için kainatı Rahman isminden tecelli eden rahmetin binlerce hediyeleriyle doldurmuş, adeta rahmetiyle, kâinatı insan için içinde milyonlarca güzel yiyeceğin bulunduğu mükemmel bir sofra şeklinde yaratmıştır.
Bu konuda şunları söyleyebiliriz:
Şu koca kâinatı şenlendiren, karanlık varlıkları aydınlatan, sınırsız ihtiyaçlar içinde yuvarlanan âciz varlıkları terbiye eden, bütün kâinatı insan için çalıştıran, yardımına koşturan, bu fâni, ölümlü insanı sonsuz bir hayata aday eden ve Allah'a muhatab ve dost yapan elbette Rahman'ın rahmetidir.
Güneş'i ve Ay'ı, maddeleri ve elementleri, bitkileri ve hayvanlan büyük bir örgünün ipleri gibi bin bir ismiyle dokuyan ve hayata hizmetçi yapan ayrıca bütün annelerin mükemmel şefkatleriyle kendi şefkatini gösteren ve bütün canlıları insan hayatına itaat ettiren şüphesiz ki yine Rahman'ın rahmetidir.
İnsanı eksiksiz bir şekilde yaratan, muhtaç olduğu rızkı ona istemeden veren ve O'nu "Allah insanı Rahman suretinde yarattı." Hadisinde buyrulduğu üzere maddi ve manevi her haliyle Rahman ismini gösterir bir biçimde inşa eden yine Rahmân'ın rahmetidir.
Ve son olarak da "Seni ancak âlemlere bir rahmet olarak gönderdi." [2] ayetinde ifade edildiği gibi âhir zaman insanının dünya ve ahiret mutluluğunu temin etmesi için bir kılavuz, bir rehber, en büyük Kuran öğretmeni, en büyük şefaatçi ve kâinat O'nun aşkına yaratılan, gelişiyle kararmış ve katılaşmış kalpleri nurlandıran; hüzünlü ve çaresiz gönüllere neşe ve mutluluk saçan Zâtın yani insanlığın efendisi Hz. Muhammed Aleyhisselam'ın insanlık alemine gönderilmesi Rahman'ın kâinata yansıyan en büyük rahmetidir.
İşte Rahman isminin alemdeki tecellisi olan rahmet, atomdan güneşe, en kıymetliden en aşağısına kadar kâinattaki her bir varlıkta böyle açık bir şekilde görünmektedir. Bu yüzden Rahman ismine de İsm-i Azam diyenler olmuştur.
RAHÎM (C.C.)
Allah (c.c.) her bir varlığa sınırsız şefkati ve merhametiyle muamele etmektedir.
Bunun en güzel delili gerek bitki, gerek hayvan gerekse insan olsun bütün annelerin o Rahim şefkatleriyle süt gibi hoş bir gıdayı aciz yavrularına vermeleri, onların mutlu olmalarından dolayı huzur bulmaları ve onların rahatları için canlarını feda eder derecede fedakarlık yapmalarıdır.
Mesela; Aç bir aslan zayıf yavrusunu nefsine tercih ederek elde ettiği bir eti kendi yemeyip yavrusuna yedirir, korkak bir tavuk, yavrusunu korumak için köpeğe, aslana saldırır; bir incir ağacı, yavrusu olan meyvelerini beslemek için kendi çamur yer, meyvelerine süt verir.
İşte Allah (c.c.)'in Rahim ismi annelerin kalplerinde böyle tecelli etmektedir.
Bunun yanında dünyadaki tüm varlıkların birbirlerine karşı yardımlaşma içinde olmaları, insanların birbirlerine davranışlarında iyilik duygusuyla hareket etmeleri, birinin başına gelen musibet ve kötü durum karşısında o kişiye acıma duygusuyla bakmaları ve onun sıkıntısına ortak olmaları; anne- babanın çocuklarına karşı, çocukların anne-babalanna karşı ve tüm insanların birbirlerine karşı şefkat ve merhametle muameleleri hep yine Rahim isminin tecellilerindendir.
Rahim ismi kısa olan dünya hayatında bu şekillerde tecelli ettiği gibi bir çok yönü de ahirette tecelli edecektir.
Çünkü Rahim isminin affetmek, merhamet ve şefkat etmek gibi manaları bu geçici dünyada tamamen görünmediği için bu isim ahirette daha geniş bir şekilde müminler üzerinde tecelli ederek onları sonsuz bir azaptan kurtaracaktır.
Demek ki Rahim olan Allah'ın şefkati dünyayı güzelleştirmekle birlikte parmağını Cennet'e doğru uzatmış, onu göstermekte ve güzelleştirmektedir.
Allah (cc.) gökleri ve yeri yarattığı gün yüz rahmet yaratmiştir. Bunlardan birisini yeryüzüne indinmiştir.
İşte bunun sayesinde bir anne çocuğuna karşi şefkat duyar, hayvanlar, kuşlar birbirlerine şefkat duyarlar.
Allah (c.c.) geri kalan doksan dokuz rahmeti ise kıyamet günü için kendine saklamıştır. Kıyamet gününde onları bu rahmetle yüze tamamlayacaktır.
KERİM (C.C.)
Alemlerin Rabbi olan yüce Allah (c.c.) kullarına karşı sınısız derecede cömerttir, ikramı ve insanı boldur. Bunu görmek için yeryüzüne bakmak yeterlidir.
Evet Allah (c.c.), en fakir ve en zayıftan tutun da, en güçlüye, en değerli varlığa kadar herkese muhtaç olduğu her şeyi karşılıksız vermektedir. Hastalara şifa, açlara rızık, insanlara hoşlarına giden süslü elbiseler ve daha saymayacağımız nice ikramlar, cömertliği sonsuz olan Rabbimizin Kerim isminin tecellisi olarak kullarına ihsan ettiği nimetlerdir.
Kainattaki bütün varlıkların vazifelerini aksatmadan yapmaları yine insanlar için Allah (c.c.)'ın büyük bir ikramıdır.
Mesela; Her gün Güneş'in doğması gündüzün olması, akşam batması gecenin olması, bulutların oluşması, yağmurun yağması, rüzgarın esmesi ve daha insanın her an ihtiyaç duyduğu bir soluk nefes gibi, hava gibi, su gibi sayamayacağımız her şey Cenab-ı Hakk'ın kullarına karşı Kerim isminin tecellisi olarak verdiği ikramlandır.
Aynı şekilde, Bahar mevsiminde bütün ağaçların cennet hurileri gibi çiçek ve meyvelerle süslenmiş elbiselerini giymeleri ve insanlara el gibi uzanmış dallarıyla farklı farklı lezzetlerdeki türlü türlü meyvelerin insanlara verilmesi, insanlar için gayet zararlı bir böcek konumundaki arının eliyle insanlara çok lezzetli ve bir o kadar da şifalı balın yedirilmesi, akılsız, şuursuz ipek böceğinin eliyle insanlara en güzel ve en yumuşak kumaş olan ipekten elbisenin giydirilmesi gerçekten kainatta müthiş bir kerem ve ikramın olduğunu bir kez daha göstermekte ve bu kerem, ikram ve ihsanın da Cenab-ı Hakk'ın Kerim isminden tecelli ettiğini bir kez daha tasdik etmektedir.
Evet Allah (c.c.) Kerim'dir, ikramı ve ihsanı bol olandır. Onun keremini ve ikramını anlatmaya gücümüz yetmez.
Bu yüzden hiç değilse "Allah'in ahlakıyla ahlaklanın" hadisine göre hareket edip, Allah'm Kerim isminin tecellisi olarak bize ikram ettiği maddi-manevi her türlü nimetleri biz de başkalarına ikram edelim ve her anımızı Ona karşı minnet ve şükür içinde geçirelim.
Böylece hem Kerim isminin alemdeki tecellilerini görmüş oluruz, hem de bu güzel ismi ruhumuzun aynasında, kendi üzerimizde göstermiş oluruz.
HAKÎM (C.C.)
Cenab-ı Hak, şu kainatı mükemmel bir hikmetle idare etmektedir. Bunun delili ise her şeyin bir fayda ve hayra dayanarak yaratılmasıdır.
Mesela;İnsanın bütün organlarında, kemiklerinde, damarlarında hatta bedeninin bütün hücrelerinde bir fayda ve bir hikmetin gizlenmesi; bazen bir tek uzvunu kaybetmiş insanın hayatının sekteye uğraması örneğin, bir elinizi, bir ayağınızı, bir gözünüzü kaybettiğinizi veya vücudunuzdaki damarlardan herhangi birinin çalışmadığını düşünün... bütün bunlar gösteriyor ki Allah (c.c.) insanı ve insanın bedenini Hakim isminin tecellisi olan hikmetle idare etmektedir.
Kainattaki bütün varlıkların yaratılışında mükemmel bir dengenin ve düzenin bulunması ve aynı düzenle çalışmaları yine Allah'ın Hakim isminden yansıyan hikmetin göstergeleridir.
Mesela;Dünyanın Güneş'e karşı uzaklığının hep aynı olması -ki Dünya Güneş'e bir derece yaklaşacak olsa Dünya ve Dünyadaki varlıklar yanar, kavrulur, bir derece uzaklaşacak olsa Dünya bir buz kütlesi haline gelir ki iki halde de Dünyada hayat biter- bütün gök cisimlerinin hareketlerinde, Allah (cc.)'in onlar için belirlediği sınırın dışına çıkmamaları, yeryüzündeki her varlığın insanın yararı için kendilerine yüklenmiş vazifeleri aksatmadan yerine getirmeleri, koca bir ağacın hayat programının küçücük çekirdeğinde yerleştirilmiş olması, insanın zevki için yeryüzünde yaratılan türlü türlü çiçeklerin, bitkilerin, en büyüğünden en küçüğüne kadar farklı farklı hayvanların yaratılışlarındaki eşsiz güzellik ve bütün bu varlıkların insan için çalışmaları yine Allah'ın bu varlıklarda tecelli ettirdiği hikmetini göstermektedir.
Allah (cc.) ın her şeyi sanatla, hikmetle, yerli yerinde ve sapasağlam yaratmıştır." [3] "O her şeyi en güzel şekilde yarattı." [4]
Cenab-ı Hak sanki içindeki bütün varlıklarla beraber şu kainat sarayını yarattıktan sonra her bir varlığı bir model yaparak her sene, her gün, her an o varlıklara hikmetiyle süslü değişik şekillerde elbiseler giydiriyormuş gibi onları değiştirmekte ve yenilemektedir.
Her kış ağaçlar ve bitkiler vazifelerini tamamlar bir anlamda ölür, her bahar mevsiminde yeniden başka çiçeklerle, başka yapraklarla, başka meyvelerle Allah'ın hikmetini göstermek üzere geçen senekinden farklı bir elbise giyerek yeniden dirilir.
Evet işte tüm kainattan, içindeki en küçük varlığa kadar her şeyi hikmetle yaratan, hikmetle çalıştıran ve hikmetle idare eden Allah (c.c.), Hakîm isminin tek sahibidir ve yaratmak da, çalıştırmak da, yok etmek de O'nun işidir.
"O yüce Allah'tır ki, gökleri ve yeri hakkıyla yaratmış tir.
Ve O'nun ol diyeceği gün her şey hemen oluverir.
O'nun sözü haktır. Ve sura ufürüleceği gün mülk O'nundur.
Gizli olanı da açık olanı da O bilir".
HÂFIZ (C.C.)
Ağaç, çiçek ve otlanın çeşitli tohumlarından bir avuç alıp, farklı cinsteki bu farklı tohumları karanlıkta, basit ve cansız toprak içine gömüp, onu akılsız, şuursuz ve yüzünü nereye çevirseniz oraya giden basit su ile suladığımızda, o birbirine karışmış farklı tohumların Allah (c.c.)'in Hafiz isminin tecellisiyle hatasız bir şekilde birbirinden ayrılıp, hangi meyvenin tohumuysa o meyveyi verdiğini görürüz.
Mesela; İncir ağacının tohumunu, menekşe çiçeğinin tohumunu, domates meyvesinin tohumunu hep birlikte aynı toprağa gömüp, aynı suyla suladığınızda, bakarsınız ki, incir tohumu incir ağacı olup, o meyveyi verir, menekşe tohumu menekşe çiçeği verir, domates tohumu domates meyvesi verir.
Bunun sebebi Allah (c.c.'in, Hafiz isminin tecellisi olarak her meyvenin, her çiçeğin ve her ağacın hayat programını tohumuna yerleştirip, orada saklamış olmasından dolayıdır.
Her bahar ve her yaz mevsiminde yaratılan meyvelerin ve çiçeklerin hayat programları çekirdeklerinde ve tohumlarında saklanıp, kışan o meyvelerin ve çiçeklerin ölümünden sonra onlar sonraki baharda tohumlanıyla yeniden diriltilmektedirler.
İşte aynen bunun gibi insanın her yaptığ işi ve ameli de amel defterlerinde kaydedilip, saklanmaktadır.
Bundan anlıyoruz ki, Allah (cc.)'in Hafiz isminin küçük bir tecellisi bu dünyada ağaçların meyvelerinde, meyvelerin çekirdeklerinde, çiçeklerin tohumlarında, insanların hafızalarında göründüğü gibi, en büyük tecellisi kuyamette, haşirde, amel defterleri açıldığında, insanın her yaptığı hareketinin, söylediği her sözünün, attığı her adımının hatta düşündüğü her düşüncenin bir sinema ekranı gibi tek tek gösterileceği zaman görünecektir.
Evet Allah Hafiz isminin tecellisi olarak insanın her yaptığı amelini kaydetmekte ve kıyamete kadar o kayıtları sakla-maktadır.
"Artık her kim zerre kadar bir hayır işlemiş ise onu görecek ve her kim zerre kadar bir şer işlemiş ise onu görecektir."[6]
Evet Allah (c.c.)'in Hafiz ismi kainatta ve insan üzerinde kısaca bu şekillerde tecelli etmektedir. Daha bunu genişlete-bilmemiz için kainatın tamamından en küçük atoma kadar, insanın en küçük hücrelerine kadar her şeyi incelememiz gerekir ki bu bizim işimiz değildir.
Bu yüzden bütün varlıklarda Hafiz isminin tecellisini göremiyorsak da en azından, kendimize, hafızamıza, en küçük hücrelerimize -özellikle DNA hücrelerimize- bakıp bu tecelliyi görebiliriz.
Her fiilimizin kaydedildiğini anlayabilir ve yaşamımızda biraz daha dikkatli olabiliriz.
"Hayır bilakis siz dini yalanlıyorsunuz. Hiç şüphe yok ki üzerinizde hafızlar (bekçiler) vardır. Çok değerli yazıcılar vardır. Her ne yaparsanız bilirler."[7]
RABB'UL-ÂLEMİN (C.C.)
Rabb'ul Âlemin, 'Âlemlerin Rabbi anlamına gelmektedir. Bütün âlemlerin Rabbi yani âlemlerin sahibi ve bütün o âlemleri idare ve terbiye eden tek yönetici ise sadece Allah (cc.)'tır..Hamd Âlemlerin Rabbi Allah (cc.)'a mahsustur. "[8]
Şu kainatta birbiri içinde milyonlarca âlemler ve küçük kainatlar vardır. Bu âlemlerin ve kainatların idare ve yönetilmesinin şartları farklı farklı olduğu halde, öyle mükemmel bir terbiye ile idare edilmektedir ki, sanki bütün kainat bir kitabın sayfası, bütün âlemler o sayfanın birer satırı gibi Allah'in kudret kalemiyle her an yazılmakta ve böylece Allah (c.c.) bütün âlemleri Rablığıyla nasıl idare ettiğini aklı olan herkese göstermektedir.
Zerrelerden Güneş sistemine, Samanyolu dairesine, insanın vücudundaki bir hücreden yeryüzü hazinesine, kainatın tamamına kadar bakteriler, hayvanlar, bitkiler, dağlar, denizler, ele-mentler her şey birer âlemdir.
Ve bu âlemlere hükmeden de bu âlemlerin idare ve terbiyesi elinde olduğundan dolayı 'RABB'UL-ÂLEMİN' olan Allah (c.c.)'tır.
Mesela; Hayvanlar âleminin sınırsız ihtiyaçlarını görüp, onlan rahmetiyle nzıklandıran ve o hayvanlar âlemindeki küçük yavruların güçsüzlüklerini görüp, onlan merhametiyle idare eden sadece bu hayvanlar âlemine hükmeden ve bütün âlemler gibi bu âlemi de idare eden Allah (c.c.l'tir.
Evet Cenab-ı Hakk'ın yarattığı on sekiz bin mi, yirmi sekiz bin mi sayısını bilemeyeceğimiz kadar âlem vardır.
Ve Rabb'ul-Âlemin isminin tecellileriyle bütün bu âlemlerin idaresi de Allah (c.c.)'a aittir.
Her şeyin yerli yerince yaratılması, yerli yerince hareket etmesi, görevini tamamlayanların gidip, yerlerine yenilerinin gelmesi elbette yine Allah (cc.)'in âlemler üzerindeki Rablığının göstergeleridir.
Bir zerreyi idare edemeyen bir Rab, Güneş'i de idare edemez, insanın bir hücresini idare edemeyen bir Rab insanı da idare edemez. En küçük bir varlıktaki Rablık damgasını göremeyen bir insan ise en büyük bir varlıktaki Rablık damgasını da göremez.
İşte bu yüzden Hz. İbrahim, insanlara karşı Rabliğini iddia eden Nemrud'un sahtekarlığını Kuranda anla tıldığı şekilde şöyle yüzüne vuruyordu:
"Görmedin mi Allah (cc.) kendisine mülk verdiği için İbrahim ile Rabbi hakkında mücadelede bulunmadı mı?
İbrahim ona "Benim Rabbim hem diriltir, hem öldürür' deyince o "ben de diriltir ve öldürürüm' demişti. ibrahim:"'Süphe yok ki Allah Güneş'i doğudan getirir, haydi sen de onu batıdan getir deyince o kafir şaşırıp kalmıştı.
Evet bir Güneş'i idare edemeyen bir Rab, daha on sekiz bin âlemi nasıl idare edebilir? İnsanları ve daha başka canlıları nasıl diriltip öldürebilir?
Bu yüzden Hz. İbrahim gibi Hz. Musa da, Fravun'a hakkı anlatmak için geldiğinde başka bir şey değil de;
"Ey Fravun! Şüphesiz ki ben Rabb'ul-Âlemin (Âlemlerin Rabbi) tarafından gönderilmiş bir Peygamberim." demişti.
Ve Hz. Musa'ya iman eden sihirbazlarda; "Rabb'ul-Âlemine (Âlemlerin Rabbine) iman ettik." demişlerdi.
Evet Âlemlerin Rabbi, sahibi, yöneteni sadece Allah (c.c./tir. Ve mülkünde de hiçbir ortağı yoktur.
Bizler sadece, tecellilerini her an gözlerimizle gördüğümüz Rabbul-Âlemin olan Rabbimize iman edip, onun hükümlerine boyun eğmeliyiz.
"Muhakkak ki Rabbiniz o Allah (cc.)'tır ki, gökleri ve yeri altı gün içinde yarattı. Sonra Arş üzerine istiva buyurdu. Geceyi gündüre örter, o onu kışkırtarak takip eder. Güneşi de, Ay'ı da yıldızları da emrine boyun eğmiş olarak yaratmıştır.
İyi bilme-lidir ki, yaratmak da, emir de ona mahsustur. Rabb'ul Âlemin (Âlemlerin Rabbi) olan Allah (c.c.) ne yücedir."
RABB (C.C.)
Şu kainatı içindeki bütün varlıklarla birlikte terbiye eden Rabb isminin sahibi olan yüce Allah (c.c.)'tır.
Cenab- Hak her varlık için bir mükemmellik noktası belirlemiş ve varlıklara o noktaya ulaşmaları için bir istek vermiştir. Her şey sanki manevi bir emir almış gibi o noktaya doğru hareket etmektedir.
Bu hareketleri sırasında onlara yardım eden ve yollarındaki engelleri kaldıran elbette Allah'ın terbiye ve idaresidir. Evet kainata dikkatli bir şekilde baktığımızda, insan gruplarının belli kanun ve kurallara göre yaşadıkları gibi kainatın zerrelerinin de Allah (cc.)'in kanunlarına göre hareket etmekte olduklarını görür ve onlara verilmiş olan vazifelerini yapmaya doğru koşmakta olduklarına şahit oluruz.
Mesela, akşam vakti, Güneş dünyadaki vazifesini tamamlar ve başka vazifeler için ufuktan kaybolur, kainatı gece kaplar. Allah Rablık kanunuyla beyaz olan gündüz sayfasını kapatıp, siyah olan gece sayfasını açar.
Mevsimlerin değişmesiyle, yazın yemyeşil sayfasını kapatıp, kışın soğuk beyaz sayfasını açar. Evet bütün varlıklar vazifelerini yaparak mükemmellik noktasına ulaşmaktadırlar.
Güneş, Isıtma ve aydınlatma vazifelerini yapar, ağaçlar, meyve verme vazifesini yapar, bitkiler kainatı süsleme vazifelerini yapar ve böylece mükemmel bir varlık olur.
İşte Rabb isminin tecellileriyle bütün bu varlıkları yaratan, bunlara vazifelerini yükleyen, bu varlıkları vazifelerinde çalıştıran ve çalıştırırken bunları terbiye ve idare eden sadece Allah (c.c.)'tır.
FETTAH (C.C.)
Cenab-ı Hak Fettah isminin tecellisiyle basit bir maddeden bir tek "OL" emriyle her tarafta farklı farklı şekiller açar. Kainat bahçesindeki bütün varlıklar Allah (c.c.l'in Fettah ismiyle şahsiyet kazanıp, bir çiçek gibi varlık aleminde açmışlardır.
Evet yeryüzünde dört yüz bin çeşit canlı türü vardır.
Allah (c.c.) bu canlılar için gayet süslü, ölçülü ve farklı şekiller belirlemiş ve onlar için Fettah ismiyle hayat yolunu açmıştır.
"Annelerinizin karnında sizi üç karanlık içinde, bir yaratılıştan diğerine çevirerek yaratıyor. İşte Rabbiniz olan Allah (cc.) Odur; bütün mülk Ona aittir. Ondan başka hiçbir ilah yoktur. O halde yüzünüz nasıl haktan çevrilir."[13]
"Ne yerde ve ne de gökte hiçbir şey Allah (cc.)'tan gizli kalmaz. Annelerinizin karnında size dilediği gibi şekil veren Odur. Ondan başka ilah yoktur.." Ayetlerin ifadesine göre tevhidin en büyük delili varlıkların şekillerini açmaktır.
Yani, basit bir maddeden üç karanlık devre içinde bütün annelerin rahimlerinde insanların suretlerini ve şekillerini gayet ölçülü, farklı, süslü ve çok düzgün bir şekilde şaşırmadan ve karıştırmadan açmak ve yaratmak olan Fettahiyet yani, her şeyi en uygun şekilde açma fiill Allah (c.c.)'in Fettah isminin tecellisidir ve bu da tevhidin en büyük delilidir.
Allah (c.c.) Fettah isminin tecellisiyle annelerin karınlarında şekilleri ve suretleri açtığı gibi, o suretlerin sahiplerine bir de hayat yolu açmakla birlikte, bu hayat yolundaki bütün kapalı kapıları da açar.
Öyleyse bütün kapalı kapıların anahtarları Allah (cc.)'in Fettah isminde gizlidir. Ve bundan dolayı bu güzel isim üzerinde çokça düşünmek gerekmektedir.
REZZAK (C.C.)
Hayırlar ve güzelliklerle süslenmiş olan vücut elbisesini insana giydiren Allah (c.c.) ona bir de mide verdiği için Rezzak ismiyle bütün yiyecekleri bir sofra gibi onun önüne sermiştir.
İnsan ve insan gibi yer üstünde ve yer altında, havada ve denizde bulunan diğer bütün canlıların özellikle zayıf yavruların hem mideleri için gerekli olan maddi rızıklarını hem de kalp ve ruhları için gerekli olan manevi bütün rızıklarını Rezzak ismiyle kuru ve basit bir topraktan şefkatle veren Allah (c.c.)'dır.
"Şüphesiz ki, rızık veren, mutlak kudret ve kuvvet sahibi olan Allah (cc.)'tır."
"Yeryüzünde hareket eden hiçbir canlı yoktur ki, onun rızkını vermek, Allah (cc.a ait olmasın. Allah(c.c.) onların rahimlerdeki yerini de bilir, yaşayıp öleceği yeri de.."
"Yeryüzünde yürüyen ve kendi rızkını yüklenemeyen nice canlının ve sizin rızkınızı Allah verir..."
Evet yukarıdaki âyetlerin ifadelerine göre Allah (cc.) en küçük bir mikroptan en büyük insana kadar bütün varlıkların yaşamları için gerekli olan rızkını kendi üzerine almıştır.
Mesela;Rızka muhtaç olan ağaçlar hareketsiz bir şekilde yerlerinde sabit durdukları halde rızıklarının onların ayaklarına gelmesi, aciz minik yavruların ihtiyaç duydukları rızıklarının ağızlarına akması ve o yavruların biraz büyüyüp, güçlendikten sonra sütün kesilmesi rızıklarının onlara başka yerlerden başka şekillerde verilmesi açıkça Rezzak isminin âlemdeki tecellilerini göstermektedir.
Rızık iki çeşittir. Birincisi yaşamak için gerekli olan gerçek rızıktır ki bu "Yeryüzünde hareket eden hiçbir canlı yoktur ki, onun rızkını vermek, Allah (c.c./'a ait olmasın". âyetiyle Allah'ın yükümlülüğü altına alınmıştır.
Hatta Allah (c.c.) bu çeşit rızkı vereceğini o kadar güzel bir şekilde söz vermiştir ki; bedende oluşanyağların vücutta depolanması insanın yirmi günden fazla yemek yemeden yaşamasını sağlar.
Öyleyse yirmi-otuz günden önce vücutlarında depolanmış olan razıklanı bitmeden açlıktan ölenler rızıksızlıktan değil, kötü alışkanlıklarından ve alışkanlıklarını terk etmelerinden kaynaklanan bir hastalıktan dolayı ölürler.
İkinci rızık çeşidi ise, alışkanlıkların ve israfların zaruret halini almasından doğan rızıktır ki bu rızık çeşidi Allah (c.c.)'in yükümlülüğü altında değil, belki Allah (c.c.)'in ihsanıdır. İsterse verir, istemezse vermez.
İşte bu ikinci kısım rızkı iyi kullanmak gerekir. Kanaatle çalışmak ve rızkı helal yollardan kazanmak bu rızkı iyi yönde kullanmakla beraber, Allah (c.c.)'a karşı fille yapılan bir duadır ve dünya ve ahiret mutluluğunun da anahtarıdır.
İsraf ve hırs ile helal yönden çalışmayı bırakıp, her yola başvurup, tembelce ve zalimce hayatını geçirmek ise bu rızkı kötü yönde kullanmaktır. Bu da insanın hem dünya hayatını hem de ahiret hayatını zehirler ve öldürür.
Evet bunların dışında midenin rızık istediği gibi kalp, ruh, akıl, göz, kulak ve ağız gibi duyu ve duygular da manevi rızık ister. Bu duyguların ihtiyaç duydukları rızıklarını da yine Allah (c.c.) Rezzak isminin tecellisiyle rahmet hazinelerinden temin etmektedir.
Mesela;Gözün rızkı güzele bakmaktır, Cenab-ı Hak da kainatta yarattığı sınırsız güzelliklerle gözlere rızıklarını peşinen vermiştir.
İşte Rezzak ismi canlıların üzerinde bu şekillerde tecelli etmektedir. Bu yüzden helal yönde çalışıp maddi rızkımıza fiili duada bulunmakla birlikte; helal güzelliklere bakıp, helal sözler dinleyip, helal yollardan ruhumuzu ve kalbimizi rahatlatmaya çalışarak manevi rızkımıza şükürde bulunmamız gerekir.
Ancak bu şekilde dünya mutluluğunun ve imanın tadına varmış oluruz.Âhiret ise Allah (c.c.)'in rahmeti ve ihsanıyladır.
NUR (C.C.)
"Allah göklerin ve yerin nurudur..."
Yeryüzünde bulunan bütün maddeler Güneş'in aynasıdır. Güneş ısısıyla, ışığıyla ve ışığındaki yedi rengiyle maddelere yansır ve onları aydınlatır, ısıtır ve renklendirir. İşte aynen bunun gibi Güneş de Allah (cc.in NUR isminin aynasıdır.
Evet, Allah (c.c.)'in Nur isminin aynası olan Güneş'in nurlu ve parlak olmasından dolayı ışığının yansımasının, Allah (c.c.l'in izni ile denizin yüzüne ve bütün kabarcıklarına girmesi, bir tek cam parçasına girmesi kadar kolaydır.
Aynı şekilde, Nurların Nuru olan Allah (cc.)'in nurani ilmi ve gücüyle gökleri, yeri, Güneş'i ve yıldızları yaratması ve döndürmesi de; Allah'a göre sineklerin ve zerrelerin yaratılması ve döndürülmesi kadar kolaydır.
Allah (c.c.)'in Nur isminin tecellisinin başka bir yönü de: Allah (c.c.)'in her şeye her şeyden daha yakın
olmasıdır.
Mesela, Güneş, bir tek madde iken nurlu olmasından dolayı ışığıyla her parlak maddenin yanında bulunmaktadır. Bu da gösteriyor ki, nur ve nurlu varlıklar için maddi sınırlamalar olamaz, uzak ve yakın, az ve çok kavramları onlar için birdir, eşittir, onları bağlamaz.
Nur isminin tecellilerinden biri olan meleklerin bu nuranilikleriyle çok uzak yerlerde aynı anda bulunabilmeleri -örneğin Hz. Azrail (Aleyhisselam)'in aynı anda farklı memleketlerdeki milyonlarca insanın canını alması gibi- ve çok fazla işi aynı anda yapabilmeleri
-Hz, Mikail (Aleyhissela) tarafından yönlendirilen hava olaylarıyla, aynı anda bir yerde havanın sıcak olması, başka bir yerde soğuk olması gibi- bunun bir göstergesidir.
İşte güneş ve melekler gibi aciz ve Allah (c.c.)'in emirlerine göre hareket eden nurani varlıklar Allah (c.c.)'in Nur isminin tecellisiyle nurlu olmalarından dolayı aynı anda farklı yerlerde bulunabiliyor ve bir çok işi aynı anda yapabiliyorlarsa; acaba maddeden ve maddi sınırlardan münezzeh, bütün nurlar ve bütün nurlu varlıklar O (c.c.J'nun Nur isminin bir gölgesi olan ve yine Nur isminin tecellisiyle her şeye her şeyden daha yakın olan Allah (c.c.)'in nurani ilmi, nurani kudreti, nurani rahmeti ve inayetinden hangi madde saklanabilir, hangi iş O (c.c.)'na ağır gelebilir, O (c.c.)'ndan ne gizlenebilir ve O (c.c.) kime uzak kalabilir?
Evet O (c.c.), Nur isminin tecellisi ile, ilmi, kudreti, hikmeti ve rahmetiyle farklı yerlerdeki farklı kullarının dualarını aynı anda duyar, onlan aynı anda görür ve ihtiyaçlarına aynı anda cevap verir. Her an onların yanındadır.
ŞİİRLER
Beyitler
Sağ ü solu gözler idim, dost yüzünü görsem deyü,
Ben taşrada arar idim, ol cân içinde cân imiş.
Öyle sanırdım ayrıyam, dost gayrıdır ben gayrıyam,
Benden görüp işiteni, bildim ki ol cânân imiş.
Niyâzî-i Mısrî
Cennet'ül irfâna dahil olanın.
Kande baksa gördüğü dîdâr olur.
Niyâzî-i Mısrî
“Hak tecellî eyleyince her işi âsân eder
Halk eder esbabını bir lahzada ihsân eder.”
Ketencizâde Mehmet Rüştü Efendi
Hep kitâb-ı Hak'tır eşyâ sandığın,
Hep kitâb-ı Hak'tır eşyâ sandığın,
Ol okur kim seyr-i evtan eylemiş.
Hüsnünü izhâr eder bunca sıfat,
Zâtına insânı burhân eylemiş.
Hakk'ı istersen yürü insana bak,
Şems-i Zât yüzünde rahşân eylemiş.
Hak yüzü insan yüzünden görünür,
Zât-ı Rahmân şeklin insan eylemiş.
Niyâzî-i Mısrî
Allah Dostları / Mârifetullah · Marifet Petekleri