Mevcudâtın Tesbihatı
Hayvanâtın ve nebâtâtın tesbihatları, ibâdetleri
Kâinat sarayında hizmet eden hayvânat,
kemâl-i itaatle evâmir-i tekvîniyeye imtisal edip, fıtratlarındaki gayeleri güzel bir vech ile ve Cenâb-ı Hakk'ın namıyla izhar ederek,
hayatlarının vazifelerini bedî bir tarzla, Cenâb-ı Hakk'ın kuvvetiyle işlemekle ettikleri tesbihat ve ibadat, onların hedâyâ ve tahiyyâtlarıdır ki, Fâtır-ı Zülcelâl ve Vâhib-i Hayat dergâhına takdim ediyorlar.
Üçüncü kısım ameleler, nebâtat ve cemâdattır.
Onların cüz-ü ihtiyarîleri olmadığı için, maaşları yoktur. Amelleri hâlisen livechillâhtır ve
Cenâb-ı Hakk'ın iradesiyle ve ismiyle ve hesabıyla ve havl ve kuvvetiyledir.
Fakat nebâtâtın gidişatlarından hissolunuyor ki, onların vezâif-i telkih ve tevlidde ve meyvelerin terbiyesinde bir çeşit telezzüzatları var; fakat hiç teellümâta mazhar değiller.
Hayvan, muhtar olduğu için, lezzetle beraber elemi de var.
Cemâdat ve nebâtâtın amellerinde ihtiyar gelmediği için, eserleri de, ihtiyar sahibi olan hayvanların amellerinden daha mükemmel oluyor.
İhtiyar sahibi olanların içinde, arı emsali gibi vahiy ve ilhamla tenevvür edenlerin amelleri, cüz-ü ihtiyarîsine itimad edenlerin amellerinden daha mükemmeldir.
Yeryüzünün tarlasında nebâtâtın herbir taifesi, lisan-ı hâl ve istidat diliyle Fâtır-ı Hakîm'den sual ediyorlar, dua ediyorlar ki,
"Yâ Rabbenâ! Bize kuvvet ver ki, yeryüzünün herbir tarafında taifemizin bayrağını dikmekle saltanat-ı rububiyetini lisanımızla ilân edelim.
Ve rû-yi arz mescidinin herbir köşesinde
Sana ibadet etmek için bize tevfik ver.
Ve meşhergâh-ı arzın herbir tarafında Senin Esmâ-i Hüsnâ'nın nakışlarını, Senin bedî ve antika san'atlarını kendi lisanımızla teşhir etmek için bize bir revaç ve seyahate iktidar ver" derler.
Fâtır-ı Hakîm ve Kadîr-i Alîm, kemâl-i intizamla,
herşeyi
güzel yaratmış,
güzel teçhiz etmiş,
güzel gayelere tevcih etmiş,
güzel vazifelerle tavzif etmiş,
güzel tesbihat yaptırıyor,
güzel ibadet ettiriyor.
(RNK.24.SÖZ)
Yıldızların,güneşlerin ve ayların tesbihâtı
Ey Vâcibü'l-Vücûd, ey Vâhid-i Ehad,
Bu harika yıldızlar, bu acîp güneşler, aylar,
Senin mülkünde, Senin semâvâtında, Senin emrinle ve kuvvetin ve kudretinle ve Senin idare ve tedbirinle teshir ve tanzim ve tavzif edilmişlerdir.
Bütün o ecram-ı ulviye, kendilerini yaratan ve döndüren ve idare eden bir tek Halıka tesbih ederler, tekbir ederler, lisan-ı hal ile Sübhânallah, Allahu Ekber derler.
Ben dahi onların bütün tesbihatıyla Seni takdis ederim.
(RNK-2.ŞUÂ)
Bütün mevcudat ve zerreler Vazifeleri ile "Bismillâh" ve "Elhamdü lillâh" der
Bütün mevcudat gibi, zerreler ve herbir zerre, mebde-i hareketinde "Bismillâh" der.
Çünkü, nihayetsiz, kuvvetinden fazla yükleri kaldırır ve buğday tanesi kadar bir çekirdeğin koca bir çam ağacı gibi bir yükü omuzuna alması gibi...
Hem vazifesinin hitâmında "Elhamdü lillâh" der.
Çünkü, bütün ukulü hayrette bırakan hikmetli bir cemâl-i san'at, faideli bir hüsn-ü nakış göstererek, Sâni-i Zülcelâl'in medâyihine(övgüye lâyık iş ve haraketler)bir kaside-i medhiye gibi bir eser gösterir.
(RNK.30.SÖZ)
Herşey "بِسْمِ اللهِ" der.
Sair mevcudat gibi, şu dünyadaki tahavvülât-ı zerrât dahi, gayet âli hikmetler için kaderin çizdiği hudut üzerine kudretin verdiği evâmir-i tekvîniyeye göre hassas bir mizan-ı ilmî ile cevelân ediyorlar. Adeta başka, yüksek bir âleme gitmeye hazırlanıyorlar.
Öyle ise, zîhayat cisimler, o seyyah zerrelere güya birer mektep, birer kışla, birer misafirhane-i terbiye hükmündedir. Ve öyle olduğuna, bir hads-i sâdıkla hükmedilebilir.
Herşey "بِسْمِ اللهِ" der.
İşte, bütün mevcudat gibi, herbir zerre ve zerrâtın herbir taifesi ve mahsus herbir cemaati, lisan-ı hâl ile
"بِسْمِ اللهِ" der, hareket eder.
(RNK.30.SÖZ)
Mevcûdâtın Tesbîhâtı
تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ، السَّبْعُ وَاْلاَرْضُ
وَمَنْ فِيهِنَّ وَاِنْ مِنْ شَىْءٍ اِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
sırrınca, Sâni-i Zülcelâl, semâvâtın ecrâmına o kadar hikmetler, mânâlar takmış ki, güya celâl ve cemâlini ifade etmek için, semâvâtı güneşler, aylar, yıldızlar kelimeleriyle söylettirdiği gibi,
cevv-i semâda olan mevcudata dahi öyle hikmetler ve mânâlar ve maksatlar takmış ki, güya o cevv-i semâyı berkler, şimşekler, ra'dlar, katreler kelimeleriyle intak ediyor ve kemâl-i hikmet ve cemâl-i rahmetini ders veriyor.
Ve nasıl zemin kafasını hayvânat ve nebâtat denilen mânidar kelimeleriyle söyleştirip kemâlât-ı san'atını kâinata gösteriyor.
Öyle de, o kafanın birer kelimesi olan nebatları ve ağaçları dahi yapraklar, çiçekler, meyveler kelimeleriyle intak edip yine kemâl-i san'atını ve cemâl-i rahmetini ilân ediyor.
Ve birer kelime olan çiçekleri ve meyveleri dahi tohumcuklar kelimeleriyle konuşturup dekaik-i san'atını ve kemâl-i rububiyetini ehl-i şuura talim ediyor.
Hadsiz kelimât-ı tesbihiye içinde, yalnız tek bir sünbül ve tek bir çiçeğin tarz-ı ifadesine kulak verip dinleyeceğiz, nasıl şehadet eder, bileceğiz.
Evet, herbir nebat, herbir ağaç, pek çok lisanla Sâni'lerini öyle gösteriyorlar ki, ehl-i dikkati hayretlerde bırakır ve bakanlara "Sübhanallah, ne kadar güzel şehadet ediyor" dedirtirler.
Eğer bütün rû-yi zemindeki ağaçların lisan-ı hâllerini birden dinleyebilsen,
يُسَبِّحُ لِلّٰهِ مَا فِى السَّمٰوَاتِ وَمَا فِى اْلاَرْضِ hazinesinde ne kadar güzel cevherler bulunduğunu göreceksin, anlayacaksın.
(RNK.33.SÖZ)
Esmâ-i İlâhinin mevcûdâtda tecellisi birer tesbihât
Mevcudat, etvâr-ı hayatıyla, müteaddit envâ-ı tesbihat-ı Rabbâniye'yi yapıyor. Hem esmâ-i İlâhiye'nin iktiza ve istilzam ettikleri hâlâtı gösteriyor ki:
Meselâ
Rahîm ismi şefkat etmek ister,
Rezzâk ismi rızık vermek iktiza eder,
Lâtîf ismi lütfetmek istilzam eder.
Ve hâkezâ, bütün esmânın birer birer muktezası vardır.
İşte, herbir zîhayat, hayatıyla ve vücuduyla o esmânın muktezasını göstermekle beraber, cihazatı adedince Sâni-i Hakîme tesbihat yapıyorlar.
(RNK.24.MEKTUP)
Yağmurun katreleri başıboş olmayıp, gemleri, onları temsil eden meleklerin elindedir
﴾وَاَنْزَلَ مِنَ السَّمَۤاءِ مَۤاءً فَاَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَرَاتِ رِزْقًا لَكُم ﴿
İnzâlin Cenâb-ı Hakka olan isnadından anlaşılıyor ki, yağmurun katreleri başıboş değildir; ancak bir hikmet altında ve bir mizan-ı kastî ile inerler.
Çünkü, o mesafe-i baîdeden gelmekle beraber, rüzgâr ve hava da müsademelerine yardımcı olduğu halde, katrelerin aralarında müsademe olmuyor.
Öyleyse o katreler başıboş olmayıp, gemleri, onları temsil eden meleklerin elindedir.
(RNK.İŞÂRÂTÜ'L-Î'CÂZ)
Taamın ve taşların tesbihlerini işitiyorduk
BİRİNCİ MİSAL:
Allâme-i Mağrib Hazret-i Kadı İyaz, Şifâ-i Şerif'inde ulvî bir senetle ve Buharî sahibi gibi mühim imamlardan nakl-i sahihle haber veriyorlar ki:
Hâdim-i Nebevî Hazret-i İbni Mes'ud der ki:
"Biz Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın yanında taam yerken, taamın tesbihlerini işitiyorduk".
İKİNCİ MİSAL:
Nakl-i sahihle, Enes ve Ebu Zer'den kütüb-ü sahiha haber veriyorlar ki:
Hazret-i Enes (hâdim-i Nebevî) demiş ki:
Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın yanında idik.
Avucuna küçük taşları aldı; mübarek elinde tesbih etmeye başladılar.
Sonra Ebu Bekri's-Sıddık'ın eline koydu;
yine tesbih ettiler.
Ebu Zerr-i Gıfârî, tarikinde der ki:
Sonra Hazret-i Ömer'in eline koydu; yine tesbih ettiler. Sonra aldı, yere koydu, sustular.
Sonra yine aldı, Hazret-i Osman'ın eline koydu;
yine tesbihe başladılar.
Sonra, Hazret-i Enes ve Ebu Zer diyorlar ki:
"Ellerimize koydu, sustular."
(RNK.19.MEKTUP)
En sert ve hissiz o koca taşlar
Bakınız:
En sert ve hissiz o koca taşlar, nasıl balmumu gibi evâmir-i tekvîniyeye karşı yumuşaklık gösteriyorlar!
Ve memur-u İlâhî olan o lâtif sulara, o nazik köklere, o ipek gibi damarlara o derece mukavemetsiz ve kasavetsizdir.
Güya bir âşık gibi, o lâtif ve güzellerin temasıyla kalbini parçalıyor, yollarında toprak oluyor.
(RNK.20.SÖZ)
"Lâ ilâhe illâ Hû" diyorlar.
Bütün eşcar ve nebatâtın envâları, bil'icmâ, beraber;
Lâ ilâhe illâ Hû diyorlar.
Bütün hayvanât ve kuşların bütün nevileri ve taifeleri ve milletleri, bil'ittifak, lisan-ı kàl ve lisan-ı halleriyle
Lâ ilâhe illâ Hû deyip,
Zemin yüzünü bir zikirhâne ve muazzam bir meclis-i tehlil suretine çevirmişler; herbiri bizzat
Birer kaside-i Rabbânî,
Birer kelime-i Sübhânî ve mânidar
Birer harf-i Rahmânî hükmünde
Sâni'lerini tavsif edip hamd ü senâ ediyorlar.
Hayvanların bütün envâı, beraber
öyle bir Lâ ilâhe illâ Hû deyip şehadet getiriyorlar ki,
güya zemin, büyük bir insan gibi, büyüklüğü nisbetinde
Lâ ilâhe illâ Hû diyerek semâvât ehline işittiriyor.
Bütün meyvedar ağaç ve nebatlar;
mîzanlı ve fesahatli yapraklarının dilleriyle
ve süslü cezaletli çiçeklerinin sözleriyle
ve intizamlı ve belâğatli meyvelerinin kelimeleriyle beraber,
müsebbihâne şehadet getirdiklerine ve Lâ ilâhe illâ Hû dediklerine delâlet ve şehadet ediyorlar.
(RNK.ASÂ-YI MÛSÂ)
Herbir mevcut pek çok dillerle O'nun kemâlâtını zikreder
Ezel-Ebed Sultanı olan Sâni-i Zülcelâl, nihayetsiz kemâlâtını ve nihayetsiz cemâlini görmek ve göstermek istemiştir ki, şu âlem sarayını öyle bir tarzda yapmıştır ki, herbir mevcut pek çok dillerle O'nun kemâlâtını zikreder, pek çok işaretlerle cemâlini gösterir.
Herbir isminde ne kadar gizli mânevî defineler ve herbir ünvan-ı mukaddesesinde ne kadar mahfî letâif bulunduğunu, şu kâinat bütün mevcudatıyla gösterir.
(RNK.31.SÖZ)
Risale-i Nur Külliyatı / Allah Sevgisi, Duâ ve Şükür · Marifet Petekleri