İnsanın istidatlarına sınır konmamış
Esfel-i sâfilînden tâ âlâ-yı illiyyîne
İnsan, ahsen-i takvimde yaratıldığı ve ona gayet cami' bir istidat verildiği için, esfel-i sâfilînden tâ âlâ-yı illiyyîne, ferşten tâ Arşa, zerreden tâ şemse kadar dizilmiş olan makamâta, merâtibe, derecâta, derekâta girebilir ve düşebilir bir meydan-ı imtihana atılmış, nihayetsiz sukut ve suûda (yükseliş) giden iki yol onun önünde açılmış bir mu'cize-i kudret ve netice-i hilkat ve acube-i san'at olarak şu dünyaya gönderilmiştir.
Nihayetsiz hâcât-ı insaniyeyi ifa edecek,
ancak nihayetsiz bir kudret ve muhit bir ilim sahibi olabilir.
Öyle ise, mâbudiyete lâyık yalnız O'dur.
İşte, ey insan!
Eğer yalnız O'na abd olsan,
bütün mahlûkat üstünde bir mevki kazanırsın.
Eğer ubûdiyetten istinkâf etsen,
âciz mahlûkata zelil bir abd olursun.
Eğer enâniyetine ve iktidarına güvenip,
tevekkül ve duayı bırakıp, tekebbür ve dâvâya sapsan,
o vakit iyilik ve icad cihetinde arı ve karıncadan daha aşağı,
örümcek ve sinekten daha zayıf düşersin;
şer ve tahrip cihetinde dağdan daha ağır,
tâundan daha muzır olursun.
(RNK.23.SÖZ)
İnsana, hadsiz makāmâtta gezecek isti‘dâd verdiğinden
Nev‘-i beşerin fıtratı ve sırr-ı hikmeti, müsâvât-ı mutlaka kānûnuna zıddır.
Çünki Fâtır-ı Hakîm, kemâl-i kudret ve hikmetini göstermek için, az bir şeyden çok mahsûlât aldırır ve bir sahîfeden çok kitabları yazdırır.
Bir şey ile çok vazîfeleri yaptırdığı gibi, beşer nev‘iyle de binler nev‘lerin vazîfelerini gördürüyor.
İşte bu sırr-ı azîmdendir ki; Cenâb-ı Hakk, insan nev‘ini binler nev‘leri sünbül verecek ve hayvanâtın sâir binler nev‘leri kadar tabakāt gösterecek bir fıtratta yaratmıştır.
Sâir hayvanât gibi insan nev‘inin kuvalarına, latîfelerine ve duygularına hadd konulmamış; serbest bırakılmış ve hadsiz makāmâtta gezecek isti‘dâd verdiğinden, bir nevi‘ iken binler nevi‘ hükmüne geçtiği içindir ki, insan nev‘i arzın halîfesi ve kâinâtın netîcesi ve zîhayâtın sultânı hükmüne geçmiştir.
(RNK.22.LEM'A)
İnsana nihayetsiz istidat niçin verildi?
İnsan, Hâlık-ı Kâinat'ın esmâsının nihayetsiz tecellîlerine bir âyine olduğu için, kuvâlarına nihayetsiz bir istidat verilmiş.
(RNK.26.MEKTUP)
İnsanın kuvvelerinin sınırsız olmasının hikmeti nedir?
İnsandaki kuvvetler tahdit edilmeyerek mutlak bırakılmıştır.
Buna binaen, küllî bir nevi şuur sâhibi olur ki,
Sultan-ı Ezel'in azamet ve haşmetinin şâşaasını idrak ediyor.
(RNK.MESNEVÎ-İ NURİYE)
Risale-i Nur Külliyatı / İnsan ve Ubûdiyet · Marifet Petekleri