İhtiyaç ve iştiha neden verilmiş
İnsana hadsiz bir ihtiyaç verip, maddî ve mânevî rızkın hadsiz envâına muhtaç etmiştir.
Envâ-ı zîhayat içinde en ziyade rızkın envâına muhtaç, insandır.
Cenâb-ı Hak insanı
bütün esmâsına câmi bir âyine
ve bütün rahmetinin hazinelerinin müddeharâtını tartacak, tanıyacak cihazata malik bir mu'cize-i kudret
ve bütün esmâsının cilvelerinin vaziyetlerinin inceliklerini mizana çekecek âletleri hâvi bir halife-i arz suretinde halk etmiştir.
Onun için, hadsiz bir ihtiyaç verip, maddî ve mânevî rızkın hadsiz envâına muhtaç etmiştir.
İnsanı, bu câmiiyete göre en âlâ bir mevki olan ahsen-i takvime çıkarmak vasıtası, şükürdür. Şükür olmazsa, esfel-i sâfilîne düşer, bir zulm-ü azîmi irtikâp eder.
(RNK.28.MEKTUP)
Rızka ihtiyaç ve iştiha niçin verilmiş
Bu kâinatı yaratan Zât-ı Kadîr-i Hakîm, nasıl ki kâinattan hayatı bir hülâsa-i câmia olarak halk edip, umum maksatlarını ve isimlerinin cilvelerini onda temerküz ettiriyor.
Öyle de, hayat âleminde dahi, rızkı bir cemiyetli merkez-i şuûnât yaparak, iştiha ihtiyacını ve zevk-i rızkîyi zîhayatta halkederek, hilkat-i kâinatın en ehemmiyetli bir gayesi ve bir hikmeti olan daimî ve küllî bir teşekkür ve minnettarlık ve perestişlikle Rububiyetine ve sevdirmesine karşı mukabele ettiriyor.
(RNK-7.ŞUÂ)
İnsan,lezzet midâdıyla ve ihtiyaç mürekkebiyle kâinat kitabını okuyup Rabbini tanıyabiliriz
Cevâd-ı Mutlak (celle celâluhu), her ferd-i zîhayatın eline lezzet midâdıyla ve ihtiyaç mürekkebiyle yazılmış bir tezkereyi vermiş, onunla evâmir-i tekviniyenin programını ve hizmetlerinin fihristesini tevdi etmiştir.
Bak o Hakîm-i Zülcelâle, nasıl Kitab-ı Mübînin düsturlarından, arı vazifesine ait miktarını bir tezkerede yazmış, arının başındaki sandukçaya koymuştur.
O sandukçanın anahtarı da, vazifeperver arıya has bir lezzettir. Onunla sandukçayı açar, programını okur,
emri anlar, hareket eder,
وَاَوْحٰى رَبُّكَ اِلَى النَّحْلِ âyetinin sırrını izhar eder.
(RNK-17.LEM'A)
İnsanda, san'at-ı câmia içinde, hadsiz envâ-ı nimeti anlayacak, kabul edecek, isteyecek cihazat ve âletler vardır
Zîhayatta ve bilhassa insanda, o derece san'at-ı câmia içinde, hadsiz envâ-ı nimeti anlayacak, kabul edecek, isteyecek cihazat ve âletler vardır ki, bütün kâinatta tecelli eden bütün esmâsının cilvesine mazhardır.
Âdetâ bir nokta-i mihrakiye hükmünde, bütün Esmâ-i Hüsnâ'yı birden mâhiyetinin âyinesiyle gösterir ve onunla ehadiyet-i İlâhiye'yi ilân eder.
(RNK.20.MEKTUP)
Cilve-i esmâsını, mu'cizât-ı kudretini izhar eder.
Hikmetinin âyâtını izhar eder, zîşuurlara okutturur.
Malikü'l-Mülk-i Zülcelâl,
küçük-büyük, cüz'î-küllî herşeyi birer model hükmünde inşa ederek, yüzler tarzda taze taze nakışlarla münakkaş mensucat-ı san'atını onlara giydirir,
cilve-i esmâsını, mu'cizât-ı kudretini izhar eder.
Kendi mülkünde herbir şeyi birer sahife hükmünde inşa etmiş. Her sahifede, yüzer tarzda mânidar mektubatını yazar; hikmetinin âyâtını izhar eder, zîşuurlara okutturur.
Şu âlem-i ekberi mülk şeklinde inşa etmekle beraber,
şu insanı dahi öyle bir surette halk etmiştir
ve ona öyle cihazat ve âletler ve havas ve hissiyatlar ve bilhassa nefis, hevâ ve ihtiyaç ve iştiha ve hırs ve dâvâ vermiştir ki, o geniş mülkünde, bütün mülke muhtaç bir memlûk (köle) hükmüne getirmiştir.
İşte, hiç mümkün müdür ki,
pek büyük olan âlem-i zerrattan, tâ bir sineğe kadar bütününü mülk ve tarla yapan ve küçük insanı o büyük mülke nâzır ve müfettiş ve çiftçi ve tüccar ve dellâl ve âbid ve memlûk (köle) yaptıran ve kendine muhterem bir misafir ve sevgili bir muhatap ittihaz eden
O Malikü'l-Mülk-i Zülcelâl'den başka,
o mülke tasarruf edip o memlûke seyyid olabilsin?
(RNK-20.MEKTUP)
Rızıkların çok çeşitliliği İnsandaki lezzet duygusunun çeşitliliği
Hepsi ayrı şükür kapısı ve eşref-i mahlûkata yolculuk
Cenâb-ı Hak, hadsiz kudret ve nihayetsiz rahmetini göstermek için, insanda hadsiz bir acz, nihayetsiz bir fakr derc eylemiştir.
Hem hadsiz nukuş-u esmâsını göstermek için insanı öyle bir surette halk etmiş ki, hadsiz cihetlerle elemler aldığı gibi, hadsiz cihetlerle de lezzetler alabilir bir makine hükmünde yaratmış.
Ve o makine-i insaniyede yüzer âlet var.
Herbirinin elemi ayrı, lezzeti ayrı, vazifesi ayrı,
mükâfâtı ayrıdır.
Adeta insan-ı ekber olan âlemde tecellî eden bütün
esmâ-i İlâhiye, bir âlem-i asgar olan insanda dahi
o esmânın umumiyetle cilveleri var.
Bunda sıhhat ve âfiyet ve lezâiz gibi nâfi emirler nasıl şükrü dedirtir, o makineyi çok cihetlerle vazifelerine sevk eder, insan da bir şükür fabrikası gibi olur.
Öyle de, musibetlerle, hastalıklarla, âlâm ile, sair müheyyiç ve muharrik ârızalarla, o makinenin diğer çarklarını harekete getirir, tehyiç (heyecanlandırma)eder.
Mahiyet-i insaniyede münderiç olan acz ve zaaf ve fakr madenini işlettiriyor. Bir lisanla değil, belki herbir âzânın lisanıyla bir iltica, bir istimdat vaziyeti verir.
Güya insan o ârızalarla, ayrı ayrı binler kalemi tazammun eden müteharrik bir kalem olur, sahife-i hayatında veyahut levh-i misalîde mukadderât-ı hayatını yazar, esmâ-i İlâhiye'ye bir ilânnâme yapar
ve bir kaside-i manzume-i Sübhâniye hükmüne geçip, vazife-i fıtratını ifa eder.
(RNK-2.LEM'A)
Risale-i Nur Külliyatı / Nimet-Rızık · Marifet Petekleri