Arama

Başlık ve içerikte ara

İnsan ilişkileri

11 dk

İnsanlarla güzel geçinmek

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Bilmiş ol ki uğradığın her haksızlığa benzeri ile karşı koyman câiz değildir.

Meselâ;

seni gıybet edeni senin gıybet etmen,

senin kusurlarını araştıran kimsenin kusurlarını araştırman,

sana sövenin senin de ona sövmen ve benzeri günahlarda misli ile mukabele etmen câiz değildir.

Kısas ve ödemesi borç olan şey, ancak şeriatın tayin ve tesbit ettiği hususlardadır. Kötü söz, kötü söz ile cevablandırılmaz.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.402}

Adamın bir Ömer b. Abdülaziz'e giderek, birinin kendisine zulmettiğinden şikâyet etti.

Ömer b. Abdülaziz:

" Zâlimden intikamını almış olarak Allah'ın huzûruna gitmedense, onda hakkın olarak Allah'ın huzûruna çıkman daha iyidir."demiştir.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.411}

İnsanlarla güzel geçinmek

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Rabb'ine itaatte bütün gayretinle çalış.

Sana vermeyene sen ver.

Sana gelmeyene sen git.

Sana zulmedeni sen affet.

Niyetinde kullarla, kalbinde ise kulların Rabbi ile,

beraber olmaya bak.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.393)

Allah'ım! Ben dilsizdim, beni konuşturdun.

Konuşmamı insanlar için faydalı kıl ve onları benim elimle düzelmelerini sağla. Yoksa beni yeniden dilsiz et.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.221)

Tevâzû ve edeb seni Allah'a yaklaştırır.

Büyüklenme ve edepsizlik ise uzaklaştırır.

Kulluk düzeltir ve yaklaştırır, günah ise seni bozar ve uzaklaştırır.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.255)

Bazı kimseler kalbiyle, bazıları sırrıyla konuşur.

Kimileri de nefsine, hevâ ve hevesine, şeytanına ve alışkanlıklarına uyarak konuşur.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.267)

Mü'mimin âdeti, önce tefekkür etmek sonra konuşmaktır.

Münafık ise önce konuşur sonra düşünür.

Mü'minin lisanı aklının ve kalbinin ötesindedir.

Münafığın ise aklından ve kalbinden öndedir.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.396)

İnanan kimse Rabb'ine itaat eder, O'na rızâ gösterir.

Arzuladığı zevklerinde, konuşmasında, yemesinde, giyinmesinde ve bütün işlerinde hep O'nunla birlikte durur.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.117)

Alışveriş ederken, bir şey yerken ve içerken, bir eşyayı alırken, verirken, konuşurken, biraz duraksa, ağırdan al.

Allah için yapıyorsan, bir çırpıda yap, yok eğer Allah'tan başkasını memnun etmek için yapıyorsan o işe son ver.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.334)

İbrahim Hakkı (r.a) diyor ki;

Allahü Teâlâ'yı sevmenin neticeleri üçtür:

Çok oruç tutmak,

geceleri namaz ve ibâdetle geçirmek

ve az konuşmaktır.

Ama muhabbetin hakikatı,

avam ile bulunmayı terk etmektir.

Muhabb-i sâdık'ın bedeni vahşidir. Kalbi arşîdir.

Tabiatı rûhanidir. Himmeti Rabbanidir. Simâsı nûrânidir.

(İbrahim Hakkı Hz. Mârifetnâme.S.797-798)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Ey gönül; beşeriyet hâlinden, insanlıktan vazgeç de melek ol! Melek huylu olmazsa insanın hayvandan ne farkı vardır!

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.280)

Gül, o güzel kokuyu dikenle hoş geçinmekle kazandı.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 4.S.28)

Müslüman temiz toprağa benzer.

Temiz toprağa her şey atılır, ezilip hakâret görür.

Lâkin ondan hep güzel, temiz, faydalı şeyler çıkar.

( Cüneyd-i Bağdadi)

Kâbe'nin mânâsı gönüldür.

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Eğer senin gönlün varsa, gönül kâbesini tavaf et;

topraktan yapılmış sandığın Kâbe'nin mânâsı gönüldür.

Cenâb-ı Hakk, görünen ve bilinen sûret Kâbe'sini tavâf etmeyi, kirliliklerden temizlenmiş bir gönül Kâbe'si elde edesin diye sana farz kılmıştır.

Şunu iyi bil ki, sen, Allah evi olan bir gönlü incitip kırarsan, yaya olarak bin defa Kâbe'ye gitsen de,

Allah bu ziyaretini kabul etmez.

Sen, varını yoğunu, malını mülkünü ver de, bir gönül al, al da, o gönül mezarda, o kapkara gecede sana ışık versin, nûr versin. Allah'ın huzuruna altın dolu binlerce keseler götürsen,

Cenâb-ı Hakk;

"Bize bir şey getirmek istiyorsan, kazanılmış bir gönül getir" diye buyurur.

Çünkü, altın ve gümüş bizim için hiç bir şey değildir.

Eğer bizi, bizim rızamızı istiyorsan, bizim istediğimiz gönülden ibarettir".

Senin değer vermediğin, bir saman çöpü saydığın yıkık gönül, Arş'tan da üstündür, Kürsi'den de, Levh'den de, Kalem'den de...

Harap gönül, Hakk'ın nazargâhıdır,

Hakk'ın baktığı, Hakk'ın sığındığı yerdir.

Onu yaratan varlık ne de büyüktür, ne de kuvvetlidir.

Kırılmış, iki yüz parça olmuş zavallı bir gönül yapmak, tamir etmek, Cenâb-ı Hakk'ın nazarında hac'dan da, umreden de değerlidir.

Hakk'ın defineleri harap gönüldedir.

Harabelerde pek çok defineler gömülüdür.

Mutlu olmak, mânen yükselmek istiyorsan,

gönüller almaya, gurur ve kibiri bırakmaya bak.

Kazandığın gönüllerin yardımı seninle beraber olursa, kalbinden hikmet kaynakları fışkırır, akar. Dilinden sel gibi âb-ı hayat akar; nefesin Hz. Îsâ'nın nefesi gibi, hastalıklara devâ olur.

İki dünya da bir gönül için yaratılmıştır;

"Sen olmasaydın, bu kâinatı yaratmazdım!" hadisinin mânâsını düşün!

Eğer böyle olmasaydı, senin varlığın, mekânın, güneşin, ayın, yeryüzünün, şu gök gubbenin varlığı nereden olacaktı?

Sus; bedenin her bir kılında iki yüz dil olsa da onlarla gönül anlatmaya çalışsan, yine de anlatamazsın;

gönül anlatılamaz, anlatışa sığmaz.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 3.S.430-431)

Kalblerin birbirine ısınması

Abdülhamid b. Haşek, Vehb b. Münebbih'den rivayet ediyor:

Allah (c.c) Nuh (a.s)'a her cinsten birer çift hayvanı gemiye almasını emretti.

Nuh (a.s);

"Ey Rabbim!

Aslan ile ineği, koyun ile kurdu, güvercin ile kediyi nasıl bir araya getireyim"? dedi.

Allah (c.c);

"Ey Nuh! Aralarında düşmanlığı kim yarattı"? Buyurunca;

Nuh (a.s);

"Ey Rabbim! Sen yarattın" dedi.

Bunun üzerine Allah (c.c);

"Öyleyse birbirilerine zarar vermemeleri için kalplerini birbirine ısındıracağım". Buyurdu.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:3,S:76)

Nereden geliyorsun?

Abdülkadir Geylâni (r.a) diyor ki;

Müslüman kardeşine rastladığımızda ona:

"Nereden geliyorsun? Nereye gidiyorsun"?

gibi sorular sorma.

Ola ki o sana nereden gelip,nereye gittiğini bildirmek istemez de,sana yalan söyler,sen de onu yalana itmiş olursun.

(Abdülkadir Geylâni Külliyatı.S.421)

Kusur aramayın, araştırmayın

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Allah, bir kimsenin perdesini yırtmak isterse onu,

temiz kişileri ta’netmeye meylettirir.

Allah, bir kimsenin ayıbını örtmek isterse o kimse ayıplı kimselerin ayıbı hakkında ses çıkaramaz olur.

(MEVLÂNÂ CELÂLEDDÎN-i RÛMÎ)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Ey Hakk âşığı,sen de insanların ayıplarını gören iki gözü kapa da, öteki âlemi gören gönül gözlerini aç.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.65)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Biz bu balçıktan yaratılmış varlıktan bunu hiç ummuyorduk, kusurlarını görüp onu çekiştirip duruyorduk.

Ey onda bunda kusur arayan kişi. Hiçbir insanı hor görme, hangi millette,hangi dinde olursa olsun, insanda, O'nun bir emaneti vardır. İnsan O'nun aynasıdır.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 1.S.79)

Hz. Îsâ (A.S.) havarilerine:

"Uykuda olan kardeşlerinizin mahrem yerlerini rüzgârın açtığını görürseniz ne yaparsınız?"diye sordu.

Onlar da:

"Örter ve kapatırız"dediler.

Hz.Îsâ:

"Hayır, belki açar, açığa çıkarırsınız."deyince;

Havariler:

"Sübhanallah, böyle olur mu, kim böyle yapar"?dediler.

Hz. Îsâ:

"Sizden birinizin din kardeşi hakkında bir söz duyduğunda, ona biraz daha ekleyip söylemesi,

işte uyuyan adamın açılmış olan mahrem yerini biraz daha açması gibidir."buyurdu.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.442}

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Allah Teâlâ bir kuluna hayrı irade ettiği zaman, ona nefsinin ayıplarını gösterir. Bu bakımdan basireti keskin bir kimseye ayıpları gizli kalmaz.

Ayıpları bildiği zaman da tedavi etme imkânı olur.

Fakat halkın çoğu nefislerinin ayıbını bilmekten cahildirler. Onlardan birini görürsün ki kardeşinin gözündeki çapağı görür de kendi gözündeki merteği görmez.

(İMAM GAZALI HAZRETLERİ)

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Allah Teâlâ bir kuluna hayrı irade ettiği zaman, ona nefsinin ayıplarını gösterir. Bu bakımdan basireti keskin bir kimseye ayıpları gizli kalmaz.

Ayıpları bildiği zaman da tedavi etme imkânı olur.

Fakat halkın çoğu nefislerinin ayıbını bilmekten cahildirler. Onlardan birini görürsün ki kardeşinin gözündeki çapağı görür de kendi gözündeki merteği görmez.

(İMAM GAZALI HAZRETLERİ)

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Mü'min mü'minin aynasıdır.

Başkasının kusurlarında kendi kusurlarını görür.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.148}

Denilir ki: İncil'de şöyle yazılı imiş:

"Ey Âdemoğlu, kardeşinin gözündeki çöpü görürsün de kendi gözündeki odunu görmezsin".

(İbn-i Kesir Tefsiri- Kıyamet,15)

Kendi kusurlarını arkadaşına sormak

Hz. Ömer (R.A.):

"Bana kusurlarımı söyleyen kimseye Allah rahmet etsin"derdi.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.146}

Hz. Ömer (R.A.) Hz Selman (R.A.) a kendi kusurlarını sorardı.

Bir defa huzûruna geldiğinde

"Söyle bakalım, aleyhimde neler duydun"? Diye sordu.

Hz. Selman:

"Öyle şey olur mu"? Diye özür diledi.

Fakat Ömer ısrar edince

Selman:

"Evet, bir sofrada iki çeşit yemek bulundurduğun ve birini gece, diğerini gündüz giydiğin iki kat elbise bulundurduğun dedikodusu vardır", dedi.

Hz. Ömer:

"Onları terk ettim. Başka bir şey duydun mu"? Diye sordu.

Selman:

"Hayır, başka bir şey duymadım".Dedi.

{İMAM GAZÂLİ-HYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.146}

Hz Ömer (R.A.) Huzeyfe (R.A.) ye:

"Sen münâfıklar hakkında Resûl-i Ekrem'in sırdaşı idin. Bende nifak alâmetlerinden bir şey var mı"? Diye sorardı.

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.3.S.146}

Davud et-Tai halktan uzaklaştı. Kendisine denildi ki:

"Neden halkla beraber olmuyorsun"?

Cevap olarak şöyle demiştir:

"Ayıbımı benden gizleyen kimseleri ne yapayım!"

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}

İmam Gazâli (r.a) diyor ki;

Nefsine etmekle meşgul olmadan önce başkasına nasihat etmekle meşgul olma!

Allah Teâlâ Hz. İsa'ya (a.s) vahyederek şöyle buyurmuştur:

"Ey Meryem'in oğlu! Nefsine nasihat et!

Eğer nefsin kabul ederse halka nasihat et.

Aksi takdirde benden utan"!

"Ama yine de hatırlat, çünkü hatırlatmak müminlere fayda verir".

(Zariyat/55)

{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN}

Kusurların üstüne gitmek

Ebu Derdâ (r.a) şöyle demiştir:

İnsanlara, yüklenmek istemedikleri şeyi yüklemeyin ve onları Allah'dan önce siz hesaba çekmeyiniz.

Ey âdemoğlu! Sen kendine bak.

Kim insanlarda gördüğü şeylerin üstüne giderse, üzüntüsü hiç eksilmez ve kini dinmez.

(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:369)

Kardeşinizin hatâ ettiğini gördüğünüz zaman

İbn Ebu Hatim der ki: Bize babamın...

Yezîd İbri Asamm'dan rivayetine göre; o, şöyle anlatıyor:

Şam halkından güçlü kuvvetli bir adam vardı. Ömer İbn Hattâb'a gelip giderdi. Bir gün Ömer onu arayıp:

Filân oğlu filân ne yaptı? diye sordu. Ey Mü'minlerin emîri, içki içmeye devam ediyor, dediler.

Hz.. Ömer kâtibini çağırıp; yaz, dedi:

"Ömer İbn Hattâb'dan filân oğlu filâna:

Allah'ın selâmı üzerine olsun. Kendisinden başka ilâh olmayan Allah'a senin adına hamdederim.

Şüphesiz O, günâhları bağışlayan, tevbeyi kabul eden, cezası şiddetli, lutfu bol olandır. O'ndan başka ilâh yoktur, dönüş O'nadır".

Sonra Hz. Ömer arkadaşlarına:

"Kardeşiniz için Allah'a duâ edin de kalbi ile Allah'a yönelsin ve Allah da onun tevbesini kabul buyursun", dedi.

O adama Hz. Ömer'in mektubu ulaşınca okumaya ve tekrarlamaya başladı ve dedi ki:

"Günâhları bağışlayan tevbeyi kabul eden, cezası şiddetli olandır. Beni cezası ile sakındırıp beni bağışlayacağını va'detmiş".

Bu haberi Hafız Ebu Nuaym da Ca'fer İbn Barkan kanalıyla rivayet etmiş olup onda şu fazlalık vardır: Kendi kendine o kadar tekrar etti ki, sonunda ağladı ve içinde bulunduğu günâhtan güzel bir şekilde sıyrılıp çıktı.

Onun bu durumu Hz. Ömer'e ulaştığında şöyle dedi:

"Böylece yapınız. Bir kardeşinizin hatâ ettiğini gördüğünüz zaman onu doğrultup düzeltin ve Allah'ın kendisini bağışlaması için ona duâ edin. Ona karşı şeytânın yardımcıları olmayın".

(İbn-i Kesir Tefsiri-Mümin,3)

Sevgi

İmam Rabbânî (r.a) diyor ki;

Allahü Teala, bizleri sevgisiyle rızıklandırsın.

(MEKTUBÂT-I RABBÂNÎ 56.MEKTUP)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Kâfirlik Hakk'ın "Celâl" isminin tecellisi gereği savaşmaya, insanları birbirine kırdırmağa geldi.

Îmân ise, Hakk'ın "Cemâl" isminin tecellisi gereği barışmaya, insanları birbirine sevdirmeye geldi.

Fakat aşk, savaşı da barışı da ateşe vermek için geldi.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.180)

Mevlâna (r.a) diyor ki;

Hepimiz kendi aşkımıza düşmüşüz;

kendimizi seviyoruz, başkasını sevemiyoruz.

Bu yüzden, gönülden de olmuşuz; gönülsüz kalmışız. Hepimiz kendi yüzümüze, kendi güzelliğimize dalmışız, hayrân olup gitmişiz.

(Mevlâna. Dîvân-ı Kebîr/ Seçmeler. Cild 2.S.418)

Mevlevî ile bir Bektaşî”nin sohbeti

Günün birinde yolu bir dergâha düşen kendi halinde bir adam, dergâhta, bir Mevlevî ile bir Bektaşî”nin sohbet ettiklerini görünce yanlarına yaklaşır. Kendini tanıtır ve dergâhı merak ettiğini, nasıl zikir edildiğini izlemek için geldiğini söyler.

Erenler başlar adama çeşitli nasihatlerde bulunmaya, her biri kendi yolunu mümkün olan en tatlı dille anlatmaya çalışır.

Adam bir yandan onları dinlerken, bir yandan da gözleri onların giysilerine takılır. Mevlevi’nin giydiği kıyafette kollar o kadar geniş ve uzundur ki hem içine üç kişinin birden kolu sığabilir, hem de uzun olduğu için yalnızca kolları değil, elleri de kapatmaktadır.

Bektaşî’nin kıyafetinde ise tam tersi bir durum vardır.Elbisenin kolu daracıktır, neredeyse tene yapışmıştır; üstelik kısa olduğu için, eller ta bileklere kadar açıktır.

Bu duruma hayret eden adam, sebebini öğrenmek ister.

Büyük merakla, önce Mevlevî’ye sorar:

“Pîrim, kıyafetinizin kolları neden o kadar geniş ve uzun; bunun özel bir sebebi var mı?”

Mevlevî hiç beklemediği bu soru karşısında oldukça şaşırır.İki kolunu da biraz yukarıya kaldırır, sonra ellerini birleştirerek kollarını daire sekline getirir ve şöyle der:

“Evet, özel bir sebebi vardır. Çünkü biz insanların günahlarını, ayıplarını, kusurlarını örteriz. Başkaları görmesin diye üzerini kapatırız.”

Yanıttan oldukça hoşnut olan adam ayni merakla bu kez Bektaşi”ye döner:

“Peki ya siz, Pîrim? Sizin kıyafetinizin kolları neden bu kadar dar ve kısa? Siz insanların günahları ve ayıplarını örtmez misiniz?”

Bektaşi kendi kollarına bakar, birkaç saniyelik bir dalgınlıktan sonra gülümser ve adama bakarak şöyle der:

“Biz mi? Bizim geniş kıyafetlere ihtiyacımız yoktur.Çünkü biz insanların günahlarını ve kusurlarını görmeyiz.”

ÖZETLE:

Seveceksen öylece sev.

Ne kusursuz insan ara, ne de insanda kusur.

Birincisini zaten bulamazsın, ikincisinde ise, bulduğun her kusur, öğrendiğin her ayıp sahibini değil, seni çirkinleştirir.

Her ikisi de seni mutsuz eder.

Birincisini bulamadığın için, ikincisini ise bulduğun için mutsuz olursun…

Aynı dili konuşanlar değil, aynı duyguları paylaşanlar anlaşabilirler.

Yaşam paylaşmakla.. . Hayat sevince güzel…

...

"Başka insanları davranışlarıyla, kendimizi niyetimizle değerlendiririz.

Mevlâna Hazretleri

Bir mümini ziyâret edersen

Ebü'l-Hasan-ı Harkânî hazretleri şöyle buyurdu:

"Şâyet bir mümini ziyâret edersen, hâsıl olan sevâbı,

yüz adet kabûl edilmiş hac sevâbı ile değiştirmemen lâzımdır.

Çünkü bir mümini ziyâret için verilen sevap, fakirlere verilen yüz bin altın sadakanın sevâbından daha fazladır.

Bir mümin kardeşinizi ziyârete gittiğinizde, Allahü teâlânın rahmetine kavuştuk diye îtikâd edin."

Allah Dostları / İnsan ve İlişkileri · Marifet Petekleri

İlgili yazılar