Sahabede infak
Osman İbn Affân (r.a.):
Abdullah İbn İmâm Ahmed der ki: Bize Ebu Mûsâ el-Anezî'nin... Abdurrahmân İbn Habbâb es-Sülemî'den rivayetine göre; o, şöyle demiştir: Allah Rasûlü (s.a.) hutbe îrâd buyurdu ve güçlük ordusuna katılmaya teşvik buyurdu.
Osman İbn Affân (r.a.):
"Koşumları ve silâhlarıyla beraber yüz devenin donatımı benim üzerime", dedi.
Allah Rasûlü tekrar teşvik buyurdu da
Osman :
"Koşumları ve silâhlarıyla diğer bîr yüz devenin donatımı da benim üzerime", dedi.
Sonra Allah Rasûlü minberden bir basamak inip tekrar teşvîk buyurdu da
Osman İbn Affân:
"Koşumları ve silâhlarıyla beraber diğer bir yüz devenin donatımı daha benim üzerime", dedi.
Râvî der ki: Allah Rasûlü (s.a.) nün elini şöyle yaptığını —elini hareket ettirdiğini—gördüm. Abdüssamed burada elini hayret edenler gibi çıkardığını söyler. Bundan sonra (herhangi bir) amel işlememiş de olsa Osman'a bir şey yoktur, buyurdu.
Yine Abdullah der ki: Bize Hârûn İbn Ma'rûfun... Abdurrahmân İbn Semure'den rivayetine göre; o, şöyle demiştir:
"Allah Rasûlü (s.a.) güçlük ordusunu techîz ettiği sırada Osman, Hz. Peygamber (s.a.) e elbisesinin içinde bin dînâr getirdi ve bunları Allah Rasûlü (s.a.) nün kucağına döktü".
" Bu günden sonra yapacakları İbn Affân'a zarar vermez", buyurup bunu defalarca tekrarladı.
(İbn-i Kesîr Tefsiri. Tevbe,121)
Hz. Ebûbekir ve Hz. Ömer'in infakta yarışı
İbn Ebu Hatim der ki:
"Bize babamın... «Sadakaları açıktan verirseniz ne güzel. Eğer onları gizler de fukaraya öyle verirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır.»
âyet-i kerîme'si hakkında Âmir eş-Şa'bî'den rivayetine göre o şöyle demiştir:
«Bu âyet, Ebu Bekir ve Ömer (r.a.) hakkında nazil oldu".
Ömer, malının yarısını getirip Rasûlullah (s.a.) a vermişti. Rasûlullah (s.a.) ona :
«Arkanda ailen için ne bıraktın ey Ömer?» diye sorduklarında,
Ömer: "Onlara malımın yarısını bıraktım", demişti.
Ebu Bekir'e gelince; o bütün malını getirmiş ve neredeyse kendi nefsinden bile gizleyerek Rasûlullah (s.a.) a vermişti. Rasûlullah (s.a.) ona da :
«Ey Ebu Bekir, arkanda ailen için ne bıraktın?» sorusunu yönelttiğinde :
"Allah ve Rasûlünün va'dini bıraktım", diye cevaplamış
ve Ömer (r.a.) ağlayarak :
"Babam ve anam sana feda olsun ey Ebu Bekir; Allah'a yemîn ederim ki ne zaman hayır konusunda seninle yarışsak mutlaka sen beni geçmişindir", deyivermişti.
(İbn-i Kesir Tefsiri, Bakara,271)
Rabb'inden râzı mısın, yoksa küskün müsün?
Abdullah b. Ömer (R.A.) şöyle anlatıyor:
"Resûl-i Ekrem'in meclisinde bulunuyorduk. Hz. Ebû Bekir de sırtında yırtık bir aba olduğu hâlde orada idi.
Bu sırada, Cebrâil (A.S.) gelerek Resûl-i Ekrem'e Selam verdi ve:
"Yâ Resûlallah! Ebû Bekir neden böyle yırtık bir aba içinde bulunuyor?"dedi.
Resûl-i Ekrem:
"Mekke'yi feth etmeden evvel bütün malını islâmiyet uğrunda fedâ etti". Buyurdu.
Cebrâil (A.S.)
"Allah'tan ona selam getirdim, selâmı tebliğ eyle
ve de ki:
" Rabb'in sana soruyor, şu fakirlik hâlinde Rabb'inden râzı mısın, yoksa küskün müsün?"
Resûl-i Ekrem de Ebû Bekir'e dönerek:
"Ey Ebû Bekir, işte şu yanımda olan Cebrâil'dir. Allah'tan sana selam getirdi. Allahu Teâlâ buyuruyor ki:
" Şu yoksulluk ânında Benden râzı mısın, yoksa Bana küs müsün?" buyurdu.
Hz. Ebû Bekir, ağlayarak:
"Hiç Allah'a küsülür mü, ben Allah'tan râzıyım, ben Rabb'imden râzıyım, dedi"
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.2.S.413}
Ben Rabbıma bahçemi ödünç verdim
"Kimdir şu kimse ki, Allah’a karz-ı hasen (güzel bir borç) ile borç versin de (Allah da) onu kendisine artırsın! Ayrıca onun için (pek) değerli bir mükâfât vardır".
Hadîd Suresi 11. Ayet
İbn Ebu Hatim dedi ki: Bize Hasan İbn Araf e... Abdullah İbn Mes'ûd'un şöyle dediğini bildirdi. Bu âyet nazil olduğunda Ansâr'dan Ebu Dahdah dedi ki :
"Ey Allah'ın Rasûlü, Allah Teâlâ bizden ödünç mü istiyor"?
Rasûlullah (s.a.); "evet ey Ebu Dahdah", dedi.
O: "Ey Allah'ın Rasûlü elini bana göster", dedi.
Abdullah İbn Mes'ûd der ki:
Rasûlullah (s.a.) elini ona doğru uzattı.
Ebu Dahdah dedi ki:
-"Ben Rabbıma bahçemi ödünç verdim".
Onun altı yüz hurma ağacı bulunan bir bahçesi vardı. Dahdâh'ın annesi (Ebu Dahdâh'ın eşi) ve çocukları orada oturuyorlardı.
Abdullah İbn Mes'ûd der ki: Ebu Dahdah gelip hanımına dedi ki:
"Ey Dahdâh'ın annesi"!.
O : "Buyur", dedi.
Ebu Dahdah :
"Çık oradan, ben onu Rabbım Azze ve Celle'ye ödünç verdim".
—Bir rivayette de onun eşi şöyle demiş:
"Ey Dahdâh'ın babası alış-verişin kârlı olsun".
Kadın oradan çocuğunu ve eşyasını taşıdı.
Rasûlullah (s.a.) bunun üzerine buyurdu ki:
"Ebu Dahdâh'ın cennette ne büyük ve kocaman hurma dalları var".
Bir başka ifâdede de şöyle demiştir:
"Öyle bir hurma ki aşağı doğru sarkmış dalları inci ve yakuttan. İşte Ebu Dahdâh'ın cennetteki bahçesi".
(İbn-i Kesir Tefsiri-Hadid,11)
Ebu Talha el-Ensarî (r.a.) bahçesinde namaz kılıyordu.
16. (5378)- Abdullah İbnu Ebi Bekr anlatıyor:
"Ebu Talha el-Ensarî (radıyallahu anh) bahçesinde namaz kılıyordu. Derken (dübsî denen kumruya benzeyen) bir kuş uçtu. Gidip gelmeye, çıktığı yeri aramaya başladı, fakat bulamadı.
Bu hal Ebu Talha'nın garibine gitti ve bir müddet gözleriyle kuşu takip etti. Sonra namazına döndü. Ne kadar kıldığını bilemiyordu.
Kendi kendine:
"Bu malımdan bana fitne arız oldu!" dedi.
Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)'a gelerek namazda başına gelen fitneyi anlattı ve
"Ey Allah'ın Resulü! Bu (bağım Allah için) sadakadır, onu dilediğine ver!" dedi."
[Muvatta Salat 67, (1, 98).])
Yine Muvatta'da yer alan benzer bir hâdise Hz. Osman'ın hilafeti zamanında cereyan eder. Medine'nin Kuff vadisindeki bir hurma bahçehesinde ensardan bir zat, hurmaların erdiği yaz mevziminde gölgelerin arasında namaz kılarken, meyvelere bakar ve çok hoşuna gider.
Namazda kaç rekat kıldığını hatırlayamayınca,
"Bu malım sebebiyle bana fitne isabet etti" diyerek,
o gün halife olan Hz. Osman (radıyallahu anh)'a giderek bahçeyi Allah yolunda bağışlar. Hz. Osman da onu elli bin (dirhem)e satar.
Bu örnekler, Ashab'ın sehavetini, nazarlarında namazın ne kadar mühim bir yer tuttuğunu, buna bedel dünyalığa kıymet vermediklerini ifade eder.
(Kütüb-i Sitte, Mev'izeler)
Bir salkımı bir dirheme üzüm ve dilenci
Beyhakî, A'meş kanalıyla Nâfi'den nakleder ki; o, şöyle demiş:
"Abdullah İbn-i Ömer hastalandı ve canı üzüm istedi. Henüz üzümün ilk çıktığı zamandı. Karısı Safiyye'yi gönderip bir salkımı bir dirheme üzüm satın aldırdı. Gönderilen kadını, bir dilenci izledi. O, üzümü eve getirince dilenci;
"Allah rızâsı için", dedi,
Abdullah ibn Ömer;
"bunu ona verin", dedi de onu dilenciye verdiler.
Sonra bir dirhem daha gönderip bir salkım daha satın aldırdı. Gideni bir dilenci izledi. O, eve girince dilenci;
"Allah nzâsı için", dedi.
Abdullah İbn Ömer;
"bunu ona verin", dedi de onu dilenciye verdiler.
Safiyye dilenciye adam gönderip dedi ki:
"Allah'a andolsun ki, bir daha gelecek olursan biz ondan hiç bir nasîb elde edemeyiz".
Sonra bir dirhem daha gönderdi ve bir salkım daha aldırdı".
(İbn-i Kesir Tefsiri-İnsan,12)
Abdullah İbn Ömer'in (R.A.) bir devesi çalındı
Rivâyete göre Abdullah İbn Ömer'in (R.A.) bir devesi çalındı. Deveyi araya araya yoruldu.
Nihâyet:
"Allah rızası için olsun"dedi ve aramaktan vaz geçerek mescide girdi, iki rek'ât namaz kıldı.
Bu sırada bir adam gelerek
"Deven falan yerde"diyerek haber verdi.
İbn Ömer, ayakkabısını giyip çıkmak üzere iken
"Estağfurullah" diyerek geri döndü.
Adam
"Ne yapıyorsun,deveni almaya gitmiyor musun?" deyince,
İbn. Ömer (R.A.):
"Ben, Allah rızası için olsun,dedim. Artık onu almam" dedi.
{İMAM GAZÂLİ-İHYÂU 'ULÛMİ'D-DÎN.CİLD.4.S.511}
Seni hüzünlü görüyorum.
Yoksa seni üzecek birşey mi yaptım?
TALHA B. UBEYDULLAH (R.A)
Talha (r.a) Cömertti.
(Eşi) Su'da bt. Avf anlatıyor:
"Bir gün Talha yanıma geldi,üzüntülüydü. Ona;
"Seni hüzünlü görüyorum.Yoksa seni üzecek birşey mi yaptım?
Bir aksilik varsa sana yardım edebilirim" dedim.
" Hayır,fakat sen ne kadar iyi bir eşsin" dedi.
Bu defa ben;
"Peki,derdin ne öyleyse" dedim.
Talha (r.a): "Yanımda mal çoğaldı,beni üzüyor" dedi.
Ona dedim ki; "Sen karışma,ben onları taksim ederim".
Böylece bir dirhem kalmayıncaya kadar malını infak etti.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:212-213)
Abdurrahman b. Avf (r.a)'ın cömertliği
Enes b. Mâlik (r.a) anlatıyor:
Âişe (r.a) evinde otururken Medine'yi inleten bir ses duydu. "Bu ses nedir" deyince,
"Abdurrahman b. Avf'ın Şam'dan gelen kervanı" dediler.
Kervan 700 hayvandan oluşuyordu.
Sonra Âişe (r.a) şöyle dedi:
"Ancak ben Rasûlullah (s.a)'ın, 'Abdurrahman b. Avf'ı cennete elleri ve karnı üzerinde sürünerek girerken gördüm' buyurduğunu işittim".
Bu haber Abdurrahman'a ulaşınca Âişe'ye gelip sordu.
Âişe de duyduğunu ona anlattı. Bunun üzerine Abdurrahman (r.a) şöyle dedi:
" Kervanı,yükleri,semerleri ve koşumlarıyla birlikte Alkah (c.c) yolunda infak ettiğim hususunda seni şahid tutuyorum".
Misver b. Mahkeme anlatıyor:
"Abdurrahman b. Avf (r.a) kendisine Osman (r.a) dan geçen bir araziyi kırkbin dinara satmıştı. Bu paraları Beni Zühre'ye, fakir müslümanlara ve Hz. Peygamber (s.a)'ın eşlerine taksim etti. Hz. Âişe'nin payını da benimle göndermişti.
Âişe (r.a) dedi ki:
" Hz.Peygamber (s,a)'i şöyle buyururken duydum:
'Benden sonra size ancak Salihli merhamet edecektir'.
Allah İbni Avf'ı cennetin selsebil ırmağıyla kandırsın"
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:226)
İbrahim, babası Abdurrahman b. Avf (r.a)'dan şu olayı nakletmiştir:
Hz. Peygamber (s.a) Abdurrahman (r.a)'a,
"Ey İbn Avf! Sen zenginlerdensin ve cennete ancak sürünerek gireceksin. Ayaklarını açması için Allah (c.c) yolunda fedakârlıkda bulun" dedi.
Abdurrahman (r.a), "Allah (c.c) için ne yapayım" deyince,
Rasulullah (s.a),
"Hergün yapageldiğin şeylerden uzak durmalısın" buyurdu.
Abdurrahman (r.a) hayretle;
"Hepsinden mi ey Allah'ın elçisi?" dedi.
Rasulullah (s.a), "Evet" dedi.
İbni Avf, zihni bu konuşmayla meşgul olarak dışarı çıktı.
Sonra Cebrâil (a.s) geldi ve Rasûlullah (s.a)'a şöyle dedi:
" İbni Avf'a uğra, misafir ağırlasın,miskin doyursun ve dilenciye yardım etsin. Eğer böyle yaparsa, içinde bulunduğu zor durum için ona kefaret olur" dedi.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:227)
Ebû Talha (r.a)
Mallarımın içinde en fazla Beyraha hurmalığını seviyorum
Hz. Ebû Talha’nın en bariz vasıflarından birisi de, Allah’ın ve Resûlünün emrine hemen itaat etmesiydi. Hiçbir meselede hikmet aramadan, emredileni hemen yerine getirirdi. Kendisi Ashâb’ın zenginlerindendi. Onun kadar malı olan çok az sahabi vardı.
Zenginlik nimetinin niçin verildiğini çok iyi biliyordu.
Bu sebeple, malını hak yolunda infak etmekten bir an bile geri durmadı. Servetinin fazlalığı onu hiçbir zaman hak yoluna hizmet etmekten alıkoymadı.
Ebû Talha’nın Medine’de çok sayıda hurma bahçesi vardı. Bunlar içerisinde en fazla “Beyraha” hurmalığını severdi. Burası Mescid-i Nebevî’ye çok yakındı. Peygamberimiz sık sık buraya uğrar, güzel manzarasını seyreder ve meşhur suyundan içerdi.
“Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe hayra, sevaba eremezsiniz.”[2]mealindeki âyet nazil olunca, Hz. Ebû Talha hemen Resûlullah’a gitti ve şöyle dedi:
“Yâ Resûlallah! Cenâb-ı Hak, ‘Sevdiğiniz şeylerden infak etmedikçe hayra, sevaba eremezsiniz.’ buyuruyor.
"Mallarımın içinde en fazla Beyraha hurmalığını seviyorum. Onu Allah yolunda infak ediyorum. Allah indinde makbule geçmesini umuyorum. Yâ Resûlallah, onu Allah’ın emrettiği yerlere ver.”
Peygamberimiz onun bu hareketinden çok memnun kaldı, şöyle buyurdu:
“Söylediğini duydum. Onu akraban arasında infak etmeni uygun buluyorum".
”Hz. Ebû Talha, “Yâ Resûlallah, buyurduğunuz gibi yaparım.” dedi ve en sevdiği hurma bahçesini akrabasına sadaka olarak dağıttı.[3]
Ebu'd-Dahdâh Sâbit b. Dahdâh (r.a)
Abdullah b. Mes'ud (r.a) anlatıyor:
"Kim Allah'a güzel bir ödünç verecek olsa, Allah (c.c) da onun karşılığını kat kat verir"
( Hadid.11.Âyet)
Bu âyet indiğinde Ebu'd-Dahdâh şöyle sordu:
" Allah bizden güzel bir ödünç mü istiyor"?
"Evet" dedi Allah Resûlü.
"Elini ver Yâ Resûlullah" diyen Sâbit, Resûlullah ile tokalaştı ve şöyle devam etti.
"Ben Rabbime hurma bahçemi veriyorum"
Bu bahçede altıyüz ağaç vardı. Sâbit hanımının yanına geldi.
Ona "Ey Ümmü Dahdâh! Şimdi bu bahçeden çıkıyoruz. Burasını Rabbime verdim" dedi. Bahçe fakirlere dağıtıldı.
Sâbit'in hanımı şöyle dedi:
"Kârlı çıktın ey Sâbit! Cennette daha güzel bir hurmalığımız olacak".
Allah (c.c) ondan râzı olsun.
(Sahabeden Günümüze Allah Dostları.Cild:1,S:365)
Örnek Hayatlar / Ashâb-ı Kirâm · Marifet Petekleri