Arama

Başlık ve içerikte ara

Nefsin sevgi yaraları

10 dk

Nefsî muhabbetin yaraları

Ey nefisperest nefsim, ve ey dünyaperest arkadaşım!

Muhabbet şu kâinatın bir sebeb-i vücududur.

Hem şu kâinatın rabıtasıdır, hem şu kâinatın nurudur, hem hayatıdır.

İnsan kâinatın en câmi' bir meyvesi olduğu için, kâinatı istilâ edecek bir muhabbet, o meyvenin çekirdeği olan kalbine derc edilmiştir.

İşte, şöyle nihayetsiz bir muhabbete lâyık olacak,

nihayetsiz bir kemâl sahibi olabilir.

İşte, ey nefis ve ey arkadaş!

İnsanın havfa ve muhabbete âlet olacak iki cihaz, fıtratında derc olunmuştur. Alâküllihal, o muhabbet ve havf, ya halka veya Hâlıka müteveccih olacak.

Halbuki, halktan havf ise elîm bir beliyyedir;

halka muhabbet dahi belâlı bir musibettir.

Çünkü, sen öylelerden korkarsın ki, sana merhamet etmez veya senin istirhamını kabul etmez. Şu halde havf, elîm bir belâdır.

Muhabbet ise, sevdiğin şey, ya seni tanımaz, Allahaısmarladık demeyip gider (gençliğin ve malın gibi); ya muhabbetin için seni tahkir eder.

Görmüyor musun ki, mecazî aşklarda yüzde doksan dokuzu, mâşukundan şikâyet eder.

Çünkü,

Samed âyinesi olan bâtın-ı kalble sanem-misal dünyevî mahbuplara perestiş etmek, o mahbupların nazarında sakildir ve istiskal eder, reddeder.

Zira, fıtrat, fıtrî ve lâyık olmayan şeyi reddeder, atar.

(Şehvânî sevmekler bahsimizden hariçtir(.

Demek, sevdiğin şeyler ya seni tanımıyor, ya seni tahkir ediyor, ya sana refakat etmiyor, senin rağmına mufarakat ediyor.

Madem öyledir;

bu havf ve muhabbeti öyle birisine tevcih et ki,

senin havfın lezzetli bir tezellül olsun, muhabbetin zilletsiz bir saadet olsun.

Evet, Hâlık-ı Zülcelâlinden havf etmek,

Onun rahmetinin şefkatine yol bulup iltica etmek demektir.

Havf bir kamçıdır, Onun rahmetinin kucağına atar.

Malûmdur ki, bir valide, meselâ bir yavruyu korkutup sinesine celb ediyor. O korku, o yavruya gayet lezzetlidir. Çünkü şefkat sinesine celb ediyor. Halbuki, bütün validelerin şefkatleri, rahmet-i İlâhiyenin bir lem'asıdır.

Demek havfullahta azîm bir lezzet vardır.

Madem havfullahın böyle lezzeti bulunsa,

muhabbetullahta ne kadar nihayetsiz lezzet bulunduğu malûm olur.

Hem Allah'tan havf eden, başkaların kasavetli, belâlı havfından kurtulur. Hem, Allah hesabına olduğu için, mahlûkata ettiği muhabbet dahi firaklı, elemli olmuyor.

Evet, insan evvelâ nefsini sever. Sonra akaribini, sonra milletini, sonra zîhayat mahlûkları, sonra kâinatı, dünyayı sever. Bu dairelerin herbirisine karşı alâkadardır; onların lezzetleriyle mütelezziz ve elemleriyle müteellim olabilir.

Halbuki, şu hercümerç âlemde ve rüzgâr deveranında hiçbir şey kararında kalmadığından, biçare kalb-i insan her vakit yaralanıyor.

Elleri yapıştığı şeylerle, o şeyler gidip ellerini paralıyor, belki koparıyor. Daima ıztırap içinde kalır. Yahut gafletle sarhoş olur.

Madem öyledir, ey nefis, aklın varsa bütün o muhabbetleri topla, hakikî sahibine ver, şu belâlardan kurtul. Şu nihayetsiz muhabbetler, nihayetsiz bir kemâl ve cemâl sahibine mahsustur.

Ne vakit hakikî sahibine verdin; o vakit bütün eşyayı Onun namıyla ve Onun âyinesi olduğu cihetle ıztırapsız sevebilirsin.

Demek, şu muhabbet doğrudan doğruya kâinata sarf edilmemek gerektir. Yoksa muhabbet, en leziz bir nimet iken, en elîm bir nikmet olur.

Bir cihet kaldı ki, en mühimi de odur ki:

Ey nefis, sen kendi muhabbetini nefsine sarf ediyorsun.

Sen kendi nefsini kendine mâbud ve mahbup yapıyorsun.

Herşeyi nefsine feda ediyorsun. Adeta bir nevi rububiyet veriyorsun.

Halbuki muhabbetin sebebi ya kemâldir—zira kemâl zâtında sevilir—yahut menfaattir, yahut lezzettir, veyahut hayriyettir; ya bunlar gibi bir sebep tahtında muhabbet edilir.

Şimdi, ey nefis, birkaç Sözde kat'î ispat etmişiz ki,

asıl mahiyetin kusur, naks, fakr, aczden yoğrulmuştur ki; zulmet, karanlığın derecesi nisbetinde nurun parlaklığını gösterdiği gibi,

zıddiyet itibarıyla sen onlarla Fâtır-ı Zülcelâlin kemâl, cemâl, kudret ve rahmetine âyinedarlık ediyorsun.

Demek, ey nefis, nefsine muhabbet değil, belki adavet etmelisin yahut acımalısın veyahut, mutmainne olduktan sonra, şefkat etmelisin.

Eğer nefsini seversen—çünkü senin nefsin lezzet ve menfaatin menşeidir; sen de lezzet ve menfaatin zevkine meftunsun—

o zerre hükmünde olan lezzet ve menfaat-i nefsiyeyi

nihayetsiz lezzet ve menfaatlere tercih etme.

Yıldız böceği gibi olma. Çünkü o bütün ahbabını ve sevdiği eşyayı karanlığın vahşetine gark eder, nefsinde bir lem'acıkla iktifa eder.

Zira, nefsî olan lezzet ve menfaatinle beraber, bütün alâkadar olduğun ve bütün menfaatleriyle intıfâ ettiğin ve saadetleriyle mes'ut olduğun mevcudâtın ve bütün kâinatın menfaatleri, nimetleri, iltifatına tâbi bir Mahbûb-u Ezelîyi sevmekliğin lâzımdır—tâ, hem kendinin, hem bütün onların saadetleriyle mütelezziz olasın, hem kemâl-i mutlakın muhabbetinden aldığın nihayetsiz bir lezzeti alasın.

Zaten sana, sende senin nefsine olan şedit muhabbetin, Onun zâtına karşı muhabbet-i zâtiyedir ki, sen sûiistimal edip kendi zâtına sarf ediyorsun.

Öyle ise, nefsindeki ene'yi yırt, Hüve'yi göster.

Ve kâinata dağınık bütün muhabbetlerin,

Onun esmâ ve sıfâtına karşı verilmiş bir muhabbettir;

sen sûiistimal etmişsin, cezasını da çekiyorsun.

Çünkü, yerinde sarf olunmayan bir muhabbet-i gayr-ı meşruanın cezası, merhametsiz bir musibettir.

Rahmânü'r-Rahîm ismiyle, hurilerle müzeyyen Cennet gibi senin bütün arzularına câmi' bir meskeni senin cismanî hevesâtına ihzar eden;

ve sair esmâsıyla senin ruhun, kalbin, sırrın, aklın ve sair letâifin arzularını tatmin edecek ebedî ihsânâtını o Cennette sana müheyyâ eden;

ve herbir isminde mânevî çok hazine-i ihsan ve kerem bulunan bir Mahbûb-u Ezelînin, elbette bir zerre muhabbeti kâinata bedel olabilir;

kâinat Onun bir cüz'î tecellî-i muhabbetine bedel olamaz.

Öyle ise, o Mahbûb-u Ezelînin kendi habîbine söylettirdiği şu ferman-ı ezelîyi dinle, ittibâ et:

قُلْ اِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونِى يُحْبِبْكُمُ اللهُ *

)De ki; Eğer Allah'ı seviyorsanız, bana tâbi olun ki, Allah da sizi sevsin!

(RNK.24.SÖZ)

Nefse verilen muhabbetin belâsı

Ey bedbaht ehl-i dalâlet ve gaflet!

"Gayr-ı meşru bir muhabbetin neticesi, merhametsiz azap çekmektir" kaidesi sırrınca, siz, fıtratınızdaki Cenâb-ı Hakk'ın zât ve sıfât ve esmâsına sarf edilecek muhabbet ve marifet istidadını ve şükür ve ibâdât cihâzâtını nefsinize ve dünyaya gayr-ı meşru bir surette sarf ettiğinizden,

bil'istihkak cezasını çekiyorsunuz.

Çünkü,

Cenâb-ı Hakk'a ait muhabbeti nefsinize verdiniz;

mahbubunuz olan nefsinizin hadsiz belâsını çekiyorsunuz.

Çünkü, hakikî bir rahatı, o mahbubunuza vermiyorsunuz.

Hem onu, hakikî mahbub olan Kadîr-i Mutlaka tevekkül ile teslim etmiyorsunuz, daima elem çekiyorsunuz.

Hem

Cenâb-ı Hakk'ın esmâ ve sıfâtına ait muhabbeti dünyaya verdiniz ve âsâr-ı san'atını, âlemin esbabına taksim ettiniz; belâsını çekiyorsunuz.

Çünkü,

o hadsiz mahbuplarınızın bir kısmı size Allahaısmarladık demeyip, size arkasını çevirip, bırakıp gidiyor.

Bir kısmı sizi hiç tanımıyor, tanısa da sizi sevmiyor,

sevse de size bir faide vermiyor.

Daima hadsiz firaklardan ve ümitsiz, dönmemek üzere zevâllerden azap çekiyorsunuz.

Hem insanın zaaf ve aczini ve fakr ve ihtiyacını,

bir Kadîr-i Rahîme tevekkül ile tedavi eder.

Hayat ve vücudun yükünü

O'nun kudretine, rahmetine teslim edip, kendine yüklemeyip, belki kendisi o hayatına ve nefsine biner hükmünde bir rahat makam bulur.

Kendisinin "nâtık bir hayvan" değil, belki hakikî bir insan ve makbul bir misafir-i Rahmân olduğunu bildirir.

Dünyayı, bir misafirhane-i Rahmân olduğunu göstermekle

ve dünyadaki mevcudat ise esmâ-i İlâhiye'nin âyineleri olduklarını ve masnuatı ise her vakit tazelenen mektubât-ı Samedâniye olduklarını bildirmekle,

insanın

fenâ-yı dünyadan

ve zevâl-i eşyadan

ve hubb-u fâniyattan

gelen yaralarını güzelce tedavi eder

ve evhamın zulümatından kurtarır.

(RNK.32.SÖZ)

Mahbupları adedince mânevî cerihalar oluyor

Kalbindeki hadsiz istidad-ı muhabbet,

hadsiz bir cemâl-ı bâkiye mâlik

bir Zâta tevcih etmek için verilmiş.

İnsan, mahiyet-i câmiiyeti itibarıyla, mevcudatın hemen ekserîsiyle alâkadardır. Hem insanın mahiyet-i câmiasında hadsiz bir istidad-ı muhabbet derc edilmiştir.

Onun için, insan da umum mevcudata karşı bir muhabbet besliyor.

Koca dünyayı bir hanesi gibi seviyor.

Ebedî Cennete bahçesi gibi muhabbet ediyor.

Halbuki, muhabbet ettiği mevcudat durmuyorlar, gidiyorlar.

Firaktan daima azap çekiyor.

Onun o hadsiz muhabbeti, hadsiz bir mânevî azaba medar oluyor.

O azabı çekmekte kabahat, kusur ona aittir.

Çünkü kalbindeki hadsiz istidad-ı muhabbet, hadsiz bir cemâl-ı bâkiye mâlik bir Zâta tevcih etmek için verilmiş.

O insan sûiistimal ederek o muhabbeti fâni mevcudata sarf ettiği cihetle kusur ediyor, kusurunun cezasını firâkın azabıyla çekiyor.

İşte bu kusurdan teberri edip o fâni mahbubattan kat-ı alâka etmek, o mahbuplar onu terk etmeden evvel o onları terk etmek cihetiyle Mahbub-u Bâkîye hasr-ı muhabbeti ifade eden يَا بَاقِى أَنْتَ الْبَاقِى olan birinci cümlesi,

"Bâkî-i Hakikî yalnız Sen'sin. Mâsivâ fânidir.

Fâni olan, elbette bâki bir muhabbete ve ezelî ve ebedî bir aşka ve ebed için yaratılan bir kalbin alâkasına medar olamaz" mânâsını ifade ediyor.

"Madem o hadsiz mahbubat fânidirler, beni bırakıp gidiyorlar.

Onlar beni bırakmadan evvel ben onları

يَا بَاقِى أَنْتَ الْبَاقِى demekle bırakıyorum.

Yalnız Sen bâkisin ve Sen'in ibkàn ile mevcudat bekà bulabildiğini bilip itikad ederim.

Öyleyse,

Sen'in muhabbetinle onlar sevilir.

Yoksa alâka-i kalbe lâyık değiller" demektir.

İşte bu hâlette kalb hadsiz mahbubatından vazgeçiyor.

Hüsün ve cemalleri üstünde fânilik damgasını görür,

alâka-i kalbi keser. Eğer kesmezse, mahbupları adedince mânevî cerihalar oluyor.

Evet, mevcudatta sebeb-i muhabbet olan hüsün ve ihsan ve kemal, umumiyetle Bâkî-i Hakikî'nin hüsün ve ihsan ve kemâlâtının işârâtı ve çok perdelerden geçmiş zayıf gölgeleridir, belki cilve-i Esmâ-i Hüsnâ'nın gölgelerinin gölgeleridir.

(RNK.3.LEM'A)

Kim hayat-ı fâniyeyi esas maksat yapsa

Her kim hayat-ı fâniyeyi esas maksat yapsa,

zahiren bir cennet içinde olsa da, mânen cehennemdedir.

Ve her kim hayat-ı bâkıyeye ciddî müteveccih ise,

saadet-i dâreyne mazhardır.

Dünyası ne kadar fena ve sıkıntılı olsa da, dünyasını Cennetin intizar salonu hükmünde gördüğü için hoş görür, tahammül eder, sabır içinde şükreder.

(RNK.8.SÖZ)

Ahsen-i takvim sûretinde yaratılan insan, hayat-ı dünyeviyeye hasr-ı fikir etse, yüz derece sermayece hayvandan yüksek olduğu halde,yüz derece serçe kuşu gibi bir hayvandan aşağı düşer.

(RNK.23.SÖZ)

Dünya sevgisi bütün hataların başıdır

Dünyanın, âhirete ve esmâ-i İlâhiye'ye bakan güzel içyüzlerine karşı nev-i insana muhabbet verilmişken, o muhabbeti sû-i istimal ederek fâni, çirkin, zararlı, gafletli yüzüne karşı sarf ettiğinden,

‎حُبُّ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَةٍ

(Dünya sevgisi bütün hataların başıdır)

hadis-i şerifinin sırrına mazhar olmuşlar.

(RNK.26.LEM'A)

Asrın hastalıkları;

İsrafatla ve iktisatsızlık ve kanaatsizlik ve hırs yüzünden bereketin kalkmasıyla ve fakr u zaruret, maişet ziyadeleşmesiyle ...

Cihaz-ı insaniye, çok esbapla yaralanmış,

‎يَسْتَحِبُّونَ الْحَيٰوةَ الدُّنْيَا

(Dünyayı âhirete bilerek tercih edenler)

bahsinde denilmiş ki:

Bu asrın bir hassası şudur ki,

hayat-ı dünyeviyeyi hayat-ı bakiyeye bilerek tercih ettiriyor.

Yani, kırılacak bir cam parçasını baki elmaslara

bildiği halde tercih etmek bir düstur hükmüne geçmiş.

Ben bundan çok hayret ediyordum.

Bugünlerde ihtar edildi ki, nasıl bir uzv-u insanî hastalansa, yaralansa, sair âzâ vazifelerini kısmen bırakıp onun imdadına koşar.

Öyle de,

hırs-ı hayat ve hıfzı ve zevk-i hayat ve aşkı taşıyan ve fıtrat-ı insaniyede derc edilen bir cihaz-ı insaniye, çok esbapla yaralanmış,sair letâifi kendiyle meşgul edip sukut ettirmeye başlamış;

vazife-i hakikiyelerini onlara unutturmaya çalışıyor.

Hem nasıl ki bir cazibedar sefihane ve sarhoşane şâşaalı bir eğlence bulunsa, çocuklar ve serseriler gibi, büyük makamlarda bulunan insanlar ve mesture hanımlar dahi o cazibeye kapılıp hakikî vazifelerini tatil ederek iştirak ediyorlar.

Öyle de,

bu asırda hayat-ı insaniye, hususan hayat-ı içtimaiyesi öyle dehşetli, fakat cazibeli ve elîm, fakat meraklı bir vaziyet almış ki, insanın ulvî latifelerini ve kalb ve aklını nefs-i emmaresinin arkasına düşürüp pervane gibi

o fitne ateşlerine düşürttürüyor.

Evet, hayat-ı dünyeviyenin muhafazası için, zaruret derecesinde olmak şartıyla, bazı umur-u uhreviyeye muvakkaten tercih edilmesine ruhsat-ı şer'iye var.

Fakat, yalnız bir ihtiyaca binaen helâkete sebebiyet vermeyen bir zarara göre tercih edilmez, ruhsat yoktur.

Halbuki bu asır, o damar-ı insanîyi o derece şırınga etmiş ki, küçük bir ihtiyaç ve âdi bir zarar-ı dünyevî yüzünden elmas gibi umur-u diniyeyi terk eder.

Evet, insaniyetin yaşamak damarı ve hıfz-ı hayat cihazı, bu asırda israfatla ve iktisatsızlık ve kanaatsizlik ve hırs yüzünden bereketin kalkmasıyla ve fakr u zaruret, maişet ziyadeleşmesiyle o derece o damar yaralanmış ve şerait-i hayatın ağırlaşmasıyla o derece zedelenmiş ve

mütemadiyen ehl-i dalâlet nazar-ı dikkati şu hayata celb ede ede o derece nazar-ı dikkati kendine celb etmiş ki, ednâ bir hâcât-ı hayatiyeyi büyük bir mesele-i diniyeye tercih ettiriyor.

Bu acip asrın bu acip hastalığına ve dehşetli marazına karşı Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyânın tiryak misâl ilâçlarının nâşiri olan Risale-i Nur dayanabilir; ve onun metîn, sarsılmaz, sebatkâr, hâlis, sadık, fedakâr şakirtleri mukavemet edebilir.

Öyleyse, herşeyden evvel onun dairesine girmeli, sadakatle, tam metanet ve ciddî ihlâs ve tam itimadla ona yapışmak lâzım ki, o acip hastalığın tesirinden kurtulsun.

(RNK.KASTAMONU LÂHİKASI)

Misafir olan kimse, beraberce getiremediği birşeye
kalbini bağlamaz

Sen burada misafirsin.

Ve buradan da diğer bir yere gideceksin.

Misafir olan kimse, beraberce getiremediği birşeye kalbini bağlamaz.

Bu menzilden ayrıldığın gibi, bu şehirden de çıkacaksın.

Ve keza, bu fâni dünyâdan da çıkacaksın.

Öyle ise, aziz olarak çıkmaya çalış.

Vücûdunu Mûcid'ine fedâ et.

Mukabilinde büyük bir fiyat alacaksın.

(RNK.MESNEVİ-İ NURİYE)

Elemli, karanlıklı, tahassürlü bir dirhem zevki

Elemli, karanlıklı, tahassürlü bir dirhem zevki,

aynı yerde yüz derece ziyade daimî, elemsiz bir zevke, sefahetle tercih edenler, aksi maksutlarıyla aynı zevkte elîm elemleri alır.

Evet, hadsiz hayat-ı uhreviyeye nispeten muvakkat ve fâni kısacık hayat-ı dünyeviyenin zararları, sineklerin ısırması gibidir.

Hayat-ı ebediyenin zararları,

ona nispeten yılanların ısırmasıdır.

(RNK.KASTAMONU LÂHİKASI)

Risale-i Nur Külliyatı / Kalp-Ruh Huzuru · Marifet Petekleri

İlgili yazılar